Γλυπτά του Παρθενώνα: Επιμένει σε φόρμουλα «διαμοιρασμού» ο πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου

Νέο κύκλο συζητήσεων για την τύχη των Γλυπτών του Παρθενώνα ανοίγουν οι πρόσφατες δηλώσεις του προέδρου του Βρετανικού Μουσείου, Τζορτζ Όσμπορν. Βρισκόμενος στην Αθήνα ως κεντρικός ομιλητής σε εκδήλωση της Ideal Holdings SA, ο πρώην υπουργός Οικονομικών του Ηνωμένου Βασιλείου εξέφρασε συγκρατημένη αισιοδοξία για την επίτευξη μιας συμφωνίας ανάμεσα στις δύο πλευρές, θέτοντας ωστόσο ως βασική προϋπόθεση την έννοια του αμοιβαίου συμβιβασμού.

Το μοντέλο του «διαμοιρασμού» και η πρόταση Όσμπορν

Ο Τζορτζ Όσμπορν, ο οποίος από το 2021 ηγείται του διοικητικού συμβουλίου του λονδρέζικου ιδρύματος, επιχειρεί να βρει μια διέξοδο σε μια διένεξη σχεδόν δύο αιώνων που επιβαρύνει τις ελληνοβρετανικές σχέσεις. «Παραμένω αισιόδοξος ότι μπορούμε να καταλήξουμε σε συμφωνία», σημείωσε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι μια επιτυχής έκβαση προϋποθέτει υποχωρήσεις: «Αν όλοι προσεγγίσουν το ζήτημα με το πνεύμα ότι δεν θα πάρουν όλα όσα επιθυμούν, τότε υπάρχει πρόσφορο έδαφος».

Κεντρικός άξονας της βρετανικής πρότασης παραμένει η φόρμουλα του «διαμοιρασμού» των αρχαιοτήτων. Σύμφωνα με τον Όσμπορν, η ιδανική διευθέτηση θα προέβλεπε την έκθεση των Γλυπτών τόσο στην Αθήνα όσο και στο Λονδίνο, σε διαφορετικά μουσειακά και ιστορικά περιβάλλοντα. Όπως εξήγησε, στο Μουσείο της Ακρόπολης τα αριστουργήματα του Φειδία θα φωτίζουν την ιστορία της αρχαίας πόλης, ενώ στο Βρετανικό Μουσείο θα εξακολουθούν να λειτουργούν ως αναπόσπαστο μέρος της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς σε διάλογο με άλλους πολιτισμούς.

Η αδιαπραγμάτευτη «κόκκινη γραμμή» της Αθήνας

Η προσέγγιση αυτή προσκρούει ευθέως στη σταθερή εθνική γραμμή της Ελλάδας, η οποία απορρίπτει οποιαδήποτε λύση αναγνωρίζει κυριότητα στο Βρετανικό Μουσείο. Ο Έλληνας πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, έχει επανειλημμένα ξεκαθαρίσει τη θέση της χώρας, τονίζοντας σε άρθρο του στον Guardian ότι η ελληνική πλευρά δεν πρόκειται να αποδεχθεί κανένα καθεστώς δανεισμού που θα νομιμοποιεί την κατοχή τμημάτων ενός διαμελισμένου μνημείου.

Παρά το γεγονός ότι ο Όσμπορν αναγνώρισε τη συναισθηματική φόρτιση και την ιστορική βαρύτητα που φέρει το ζήτημα για τον ελληνικό λαό, επέμεινε πως η βρετανική θέση δεν μεταβάλλεται ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς, υπογραμμίζοντας ότι η μόνη ρεαλιστική πρόοδος μπορεί να επιτευχθεί μέσα από ένα πλαίσιο συνεργασίας.

Το διπλωματικό παρασκήνιο και το ευρωπαϊκό πλαίσιο

Η επαναφορά του ζητήματος στο προσκήνιο συμπίπτει με μια περίοδο ευρύτερων επαφών ανάμεσα στο Λονδίνο και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ενώ στο παρελθόν η βρετανική πολιτική ηγεσία είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας άνευ όρων επιστροφής, η επίσημη γραμμή της βρετανικής κυβέρνησης παραπέμπει πλέον τη διαχείριση του θέματος αποκλειστικά στους διαχειριστές του Βρετανικού Μουσείου, όπως υπογραμμίστηκε πρόσφατα και στους Financial Times.

Καθώς οι ηγέτες της ΕΕ προετοιμάζονται για τις προσεχείς συνόδους κορυφής με τη βρετανική πλευρά στις Βρυξέλλες, η επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα παραμένει ένα κομβικό ζήτημα πολιτιστικής διπλωματίας. Η απόσταση ανάμεσα στην ελληνική απαίτηση για οριστική επιστροφή και στη βρετανική πρόταση περί περιοδικού δανεισμού παραμένει σημαντική, καθιστώντας τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις ιδιαίτερα λεπτές και απαιτητικές.