Τράπεζα της Ιταλίας: Στον «αέρα» η έξοδος της χώρας από τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος της ΕΕ

Σοβαρές επιφυλάξεις για το σχέδιο της Ρώμης να απεμπλακεί από τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (EDP) της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκφράζει η κεντρική τράπεζα της Ιταλίας. Σύμφωνα με την εκτίμηση του πιστωτικού ιδρύματος, η πρόβλεψη της ιταλικής κυβέρνησης για διατήρηση του δημοσιονομικού ελλείμματος πάνω από το ανώτατο ευρωπαϊκό όριο του 3% του ΑΕΠ τόσο το 2027 όσο και το 2028 εγκυμονεί κινδύνους και περιπλέκει σημαντικά τις διαπραγματεύσεις με τις Βρυξέλλες.

Η «ασυμμετρία» των κανόνων και η επιστροφή των ελλειμμάτων

Η έξοδος από το καθεστώς αυστηρής δημοσιονομικής επιτήρησης αποτελεί κεντρικό στρατηγικό στόχο για τον υπουργό Οικονομίας, Τζανκάρλο Τζορτζέτι, καθώς θα επικύρωνε την αξιοπιστία των οικονομικών μεταρρυθμίσεων της Ρώμης. Αν και η ιταλική κυβέρνηση εκτιμά ότι το έλλειμμα θα υποχωρήσει εντός των ευρωπαϊκών ορίων στο 2,9% του ΑΕΠ το 2026 –σημειώνοντας την πρώτη τέτοια επίδοση από το 2019–, ο δημοσιονομικός εκτροχιασμός αναμένεται να επιστρέψει τα επόμενα έτη.

Συγκεκριμένα, οι κυβερνητικές προβλέψεις κάνουν λόγο για αύξηση του ελλείμματος στο 3,4% του ΑΕΠ το 2027 και στο 3,2% το 2028. Η άνοδος αυτή αποδίδεται στην απόφαση της Ρώμης να αξιοποιήσει την «εθνική ρήτρα διαφυγής» για δαπάνες ύψους 1,2% του ΑΕΠ, προκειμένου να ενισχύσει τις αμυντικές δαπάνες και να αντιμετωπίσει την ενεργειακή κρίση.

Ωστόσο, ενημερώνοντας τους βουλευτές, αξιωματούχοι της κεντρικής τράπεζας της Ιταλίας επεσήμαναν μια κρίσιμη «ασυμμετρία» στο νέο δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ. Ενώ η ευρωπαϊκή ευελιξία απαλλάσσει τα κράτη-μέλη από την υπαγωγή σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος όταν η υπέρβαση οφείλεται σε αναγνωρισμένες εξαιρέσεις, δεν υφίσταται αντίστοιχος μηχανισμός που να εγγυάται την αυτόματη έξοδο μιας χώρας η οποία βρίσκεται ήδη υπό επιτήρηση.

Το στοίχημα του Τζορτζέτι και τα κριτήρια των Βρυξελλών

Το ιταλικό οικονομικό επιτελείο βασίζει τη στρατηγική του στην παραδοχή ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αξιολογήσει την πορεία των δημόσιων οικονομικών αφαιρώντας την επίδραση της ρήτρας διαφυγής. Η Τράπεζα της Ιταλίας ξεκαθαρίζει πως η ερμηνεία αυτή δεν είναι δεδομένη, υπογραμμίζοντας ότι για να ανάψουν το «πράσινο φως» οι Βρυξέλλες, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι η δημοσιονομική προσαρμογή έχει μόνιμο και δομικό χαρακτήρα και δεν συνιστά συγκυριακό φαινόμενο.

Τα περιθώρια στενεύουν επικίνδυνα μετά και τα πρόσφατα στοιχεία της ιταλικής στατιστικής υπηρεσίας (ISTAT), η οποία επιβεβαίωσε ότι το έλλειμμα για το 2025 διαμορφώθηκε στο 3,1% του ΑΕΠ, εξανεμίζοντας τις ελπίδες της κυβέρνησης για πρόωρη απαλλαγή από την επιτήρηση εντός του τρέχοντος έτους.

Υπό αυτό το πρίσμα, η κεντρική τράπεζα απευθύνει σαφή προειδοποίηση για διαρκή επαγρύπνηση και πιστή τήρηση των δημοσιονομικών ισορροπιών, τονίζοντας πως οποιαδήποτε νέα απόκλιση ενδέχεται να εγκλωβίσει την τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης σε έναν παρατεταμένο κύκλο αυστηρής ευρωπαϊκής επιτήρησης.