Ταμείο Ανάκαμψης: Στην τελική ευθεία για 11,3 δισ. ευρώ – Το σχέδιο κάλυψης του επενδυτικού κενού μετά το 2027

Στην τελική ευθεία εισέρχεται η πλήρης απορρόφηση των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για την Ελλάδα, καθώς στις 20 Νοεμβρίου αναμένεται το κρίσιμο «πράσινο φως» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις τελευταίες εκταμιεύσεις.

Με την έγκριση αυτή, η χώρα θα κατοχυρώσει την άντληση συνολικών πόρων ύψους 11,324 δισεκατομμυρίων ευρώ, ολοκληρώνοντας επιτυχώς έναν ιστορικό κύκλο χρηματοδότησης ύψους 35,95 δισεκατομμυρίων ευρώ. Ωστόσο, η επικείμενη λήξη του προγράμματος φέρνει στην επιφάνεια τη μεγάλη πρόκληση της επόμενης ημέρας: την αποτροπή ενός επικίνδυνου επενδυτικού κενού από το 2027 και μετά.

Το χρονοδιάγραμμα των εκταμιεύσεων και τα 376 ορόσημα

Η ελληνική πλευρά υπέβαλε στις 29 Σεπτεμβρίου το τελευταίο αίτημα εκταμίευσης, επισφραγίζοντας την ικανοποίηση 123 προαπαιτούμενων οροσήμων και στόχων, συνολικής αξίας 6,75 δισεκατομμυρίων ευρώ. Στο τελικό πακέτο των 11,324 δισεκατομμυρίων ευρώ προσμετράται και η εκκρεμότητα από το αίτημα του περασμένου Μαΐου, ύψους 4,6 δισεκατομμυρίων ευρώ. Από το συνολικό ποσό που αναμένεται να εισρεύσει στα κρατικά ταμεία έως το τέλος του έτους, τα 5,291 δισεκατομμύρια ευρώ αντιστοιχούν σε άμεσες επιδοτήσεις και τα 6,033 δισεκατομμύρια ευρώ σε χαμηλότοκα δάνεια.

Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, η Ελλάδα θα έχει εκπληρώσει ένα εξαιρετικά απαιτητικό πλέγμα 376 μεταρρυθμιστικών οροσήμων και επενδυτικών στόχων. Παρά την τυπική ολοκλήρωση των εκταμιεύσεων, η Κομισιόν θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά τη διατήρηση των μεταρρυθμίσεων μέσω του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και των ειδικών ανά χώρα συστάσεων (CSR).

Η πρόκληση του 2027 και η κάμψη των δημοσίων επενδύσεων

Το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης δημιουργεί μια σημαντική δημοσιονομική καμπή. Σύμφωνα με τον Πολυετή Δημοσιονομικό Προγραμματισμό του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) θα καταγράψει αισθητή υποχώρηση. Από το ιστορικό υψηλό των 16,7 δισεκατομμυρίων ευρώ κατά το τρέχον έτος, προβλέπεται να συρρικνωθεί στα 10,6 δισεκατομμύρια ευρώ το 2027.

Η σταδιακή ανάκαμψη των δημοσίων δαπανών τοποθετείται από το 2028, με το ΠΔΕ να ανέρχεται στα 11,9 δισεκατομμύρια ευρώ, για να ενισχυθεί περαιτέρω στα 13 δισεκατομμύρια ευρώ το 2029 και στα 14,2 δισεκατομμύρια ευρώ το 2030. Η τριετία της μετάβασης καθιστά επιτακτική την ανάγκη κινητοποίησης εναλλακτικών πηγών ρευστότητας για τη στήριξη της αναπτυξιακής δυναμικής.

Το νέο χρηματοδοτικό μείγμα και το πακέτο των 50 δισ. ευρώ

Το οικονομικό επιτελείο καταρτίζει ήδη τη στρατηγική υποκατάστασης των πόρων του Ταμείου, διασφαλίζοντας ότι η αναπτυξιακή τροχιά της χώρας δεν θα διακοπεί. Κομβικό ρόλο θα διαδραματίσει το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, με προϋπολογισμό 23 δισεκατομμυρίων ευρώ, πλαισιωμένο από στοχευμένα ευρωπαϊκά ταμεία, όπως το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, που εστιάζουν στην πράσινη μετάβαση και την ενεργειακή απόδοση.

Παράλληλα, αναβαθμίζεται ο ρόλος της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας μέσω νέων χρηματοδοτικών εργαλείων μόχλευσης ιδιωτικών κεφαλαίων. Το ουσιαστικό ορόσημο ωστόσο τοποθετείται στο 2028, με την εκκίνηση του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-2034 (MFF) και του νέου ΕΣΠΑ. Στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων, η Ελλάδα διεκδικεί πόρους που εκτιμάται ότι μπορεί να αγγίξουν τα 50 δισεκατομμύρια ευρώ, διαμορφώνοντας ένα ισχυρό ανάχωμα στη μετά-RRF εποχή.