Σύνοδος Κορυφής: Στρατηγικό αδιέξοδο και βαθιές διαιρέσεις στις Βρυξέλλες

Σε ένα εξαιρετικά σκοτεινό τοπίο για τη συνοχή και τα αντανακλαστικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξελίσσονται οι διεργασίες στη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες. Εν μέσω πολυεπίπεδων διεθνών αναταράξεων —από τις γεωπολιτικές συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή έως τις πιέσεις στα κρατικά ομόλογα και τον επερχόμενο μετασχηματισμό της παραγωγής λόγω τεχνητής νοημοσύνης— η ευρωπαϊκή ηγεσία αδυνατεί να διαμορφώσει μια ενιαία στρατηγική κατεύθυνση, εγκλωβισμένη σε αντικρουόμενες εθνικές προτεραιότητες και τεχνοκρατική ακαμψία.

Η σύγκρουση Βορρά και Νότου για τη δημοσιονομική ευελιξία

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η διαχείριση της συνεχιζόμενης ακρίβειας και των ενεργειακών ανατιμήσεων. Χώρες όπως η Ελλάδα και η Ιταλία ασκούν έντονες πιέσεις για την εξασφάλιση δημοσιονομικής ευελιξίας, επιδιώκοντας να αξιοποιήσουν τα δημόσια έσοδα που προκύπτουν από τις πληθωριστικές πιέσεις προς όφελος της κοινωνίας.

Όπως διαμήνυσε ο Έλληνας πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κρίνεται απολύτως αναγκαία η παροχή στοχευμένων και προσωρινών μέτρων στήριξης για ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις, χρηματοδοτούμενων από την αύξηση των εσόδων του ΦΠΑ, χωρίς να διακυβεύεται η δημοσιονομική σταθερότητα. Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή προσκρούει στη δογματική στάση κρατών του ευρωπαϊκού Βορρά, όπως η Γερμανία και η Φινλανδία, οι οποίες επιμένουν στην αυστηρή τήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, αδιαφορώντας για το κοινωνικό και παραγωγικό κόστος που επωμίζονται οι οικονομίες της περιφέρειας.

Το ρήγμα στην ενεργειακή πολιτική και το Σύστημα ETS

Εξίσου έντονες τριβές καταγράφονται και στο κρίσιμο μέτωπο της πράσινης μετάβασης. Ένα σημαντικό μπλοκ κρατών, αποτελούμενο από την Ελλάδα, την Ιταλία, την Πολωνία, την Τσεχία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία, ζητά άμεση αναθεώρηση ή αναβολή των ασφυκτικών ρυθμίσεων του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπής (ETS). Η τρέχουσα λειτουργία του συστήματος επιβαρύνει δυσανάλογα τις τιμές της ενέργειας, πλήττοντας καίρια την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Στον αντίποδα, χώρες όπως η Σουηδία, η Δανία και η Φινλανδία αξιώνουν την άκαμπτη διατήρηση του υφιστάμενου πλαισίου, πιέζοντας ταυτόχρονα για την πλήρη εφαρμογή του ETS2, το οποίο συνεπάγεται ουσιαστική απαγόρευση του ντίζελ κίνησης και θέρμανσης. Μια τέτοια εξέλιξη απειλεί να πυροδοτήσει νέο κύμα αυξήσεων στο ενεργειακό κόστος, σε μια περίοδο όπου η ευρωπαϊκή οικονομία ήδη ασφυκτιά.

Γεωπολιτική ασυνεννοησία και έλλειψη ρεαλισμού

Η αδυναμία συντονισμού επεκτείνεται και στο γεωπολιτικό πεδίο. Οι επιθετικές κινήσεις της Ουκρανίας κατά ρωσικών ενεργειακών υποδομών, παρά τις προειδοποιήσεις της Ουάσιγκτον για τον κίνδυνο περαιτέρω έκρηξης στις τιμές των καυσίμων, αποκαλύπτουν ότι ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες λειτουργούν με λογικές που επιτείνουν την αποσταθεροποίηση. Την ίδια στιγμή, οι συζητήσεις για τον νέο πολυετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης προμηνύουν περικοπές στην Κοινή Αγροτική Πολιτική, εντείνοντας το αίσθημα ανασφάλειας στον πρωτογενή τομέα.

Η εικόνα που εκπέμπεται από τις Βρυξέλλες παραπέμπει σε έναν οργανισμό που στερείται ενιαίας βούλησης και έγκαιρων αντανακλαστικών. Όσο οι διαβουλεύσεις καταλήγουν σε προσχηματικούς συμβιβασμούς ή πλήρη αδιέξοδα, η Ευρώπη κινδυνεύει να μετατραπεί σε απλό θεατή των παγκόσμιων εξελίξεων, αδυνατώντας να προστατεύσει τόσο τους πολίτες όσο και την παραγωγική της βάση.