Καφές και υγεία: Ποια πρόσθετα στο φλιτζάνι μας «κλέβουν» τα οφέλη του

Ο καφές αποτελεί αδιαμφισβήτητα μία από τις πιο αγαπημένες καθημερινές συνήθειες παγκοσμίως, ενώ πληθώρα επιστημονικών ερευνών τον κατατάσσει ανάμεσα στα ροφήματα με σημαντικές ευεργετικές ιδιότητες. Πλούσιος σε πολυφαινόλες και ισχυρά αντιοξειδωτικά, συνδέεται συχνά με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων και διαβήτη τύπου 2. Ωστόσο, μια νέα επιστημονική μελέτη κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, υπογραμμίζοντας ότι ο τρόπος που πίνουμε τον καφέ μας μπορεί να υπονομεύσει τη θετική του επίδραση στον οργανισμό.

Η «κρυφή» άνοδος των θερμίδων και τα υποκατάστατα κρέμας

Σύμφωνα με μελέτη ερευνητών από το Πανεπιστήμιο Ταφτς, η οποία δημοσιεύθηκε στο Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, οι καταναλωτές προσλαμβάνουν πλέον σημαντικά περισσότερες θερμίδες από τον καφέ τους σε σχέση με το παρελθόν. Αναλύοντας διατροφικά δεδομένα 30.459 ενηλίκων στις Ηνωμένες Πολιτείες από το 2003 έως το 2018, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι παρότι η κατανάλωση παρέμεινε σταθερή –περίπου στο ενάμισι φλιτζάνι την ημέρα– οι προσλαμβανόμενες θερμίδες αυξήθηκαν κατά σχεδόν 40%.

Η κύρια αιτία πίσω από αυτό το φαινόμενο εντοπίζεται στα πρόσθετα συστατικά και κυρίως στα μη γαλακτοκομικά υποκατάστατα κρέμας (γνωστά ως nondairy creamers). Όπως δήλωσε στην εφημερίδα The Washington Post ο ερευνητής Γιονγκγί Παν, καταγράφηκαν περιπτώσεις ατόμων που λάμβαναν έως και 500 θερμίδες ημερησίως αποκλειστικά από τον καφέ τους. Τα προϊόντα αυτά, που κυκλοφορούν ευρέως σε υγρή μορφή ή σκόνη με γεύσεις όπως βανίλια, καραμέλα ή φουντούκι, δεν πρέπει να συγχέονται με τα απλά φυτικά ροφήματα. Συχνά περιέχουν μεγάλες ποσότητες πρόσθετης ζάχαρης, επεξεργασμένα φυτικά έλαια πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά, γαλακτωματοποιητές και τεχνητά αρώματα, εντάσσοντάς τα στην κατηγορία των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων.

Πώς τα λιπαρά και η ζάχαρη περιορίζουν τα οφέλη

Σε προγενέστερη έρευνα που συμπεριέλαβε περισσότερους από 46.000 ενήλικες, η ίδια επιστημονική ομάδα είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η κατανάλωση σκέτου καφέ ή καφέ με ελάχιστες προσθήκες συνδεόταν με περίπου 14% χαμηλότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου. Αντίθετα, η συγκεκριμένη προστατευτική συσχέτιση δεν παρατηρήθηκε σε όσους συνήθιζαν να προσθέτουν μεγάλες ποσότητες ζάχαρης ή κορεσμένων λιπαρών στο ρόφημά τους.

Αν και πρόκειται για μελέτες παρατήρησης που δεν αποδεικνύουν άμεση αιτιώδη σχέση ακύρωσης των ιδιοτήτων του καφέ, τα δεδομένα δείχνουν ξεκάθαρα πως η συνολική διατροφική αξία του ροφήματος αλλοιώνεται ραγδαία. Επιπλέον, τα πρόσθετα συστατικά των υπερεπεξεργασμένων creamers βρίσκονται στο μικροσκόπιο των επιστημόνων για πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στο μικροβίωμα του εντέρου.

Πρακτικές συμβουλές για έναν υγιεινό καφέ

Οι ειδικοί διατροφής ξεκαθαρίζουν ότι δεν χρειάζεται να στερηθούμε την αγαπημένη μας συνήθεια, αλλά να επαναπροσδιορίσουμε το περιεχόμενο της κούπας μας. Η Μπέθανι Ντέρφλερ, κλινική διαιτολόγος στο Digestive Health Center του Northwestern Medicine, προτείνει σε όσους δυσκολεύονται να πιουν τον καφέ τους σκέτο να στραφούν σε απλό αγελαδινό γάλα ή σε ρόφημα σόγιας χωρίς πρόσθετα σάκχαρα.

Και οι δύο αυτές επιλογές προσφέρουν φυσική πρωτεΐνη, ενώ τα εμπλουτισμένα φυτικά ροφήματα μπορούν να καλύψουν ανάγκες σε ασβέστιο και βιταμίνες, σε αντίθεση με τα creamers που στερούνται θρεπτικής αξίας. Για τους λάτρεις της γλυκιάς γεύσης, η σύσταση είναι η σταδιακή μείωση της ζάχαρης μέσα σε διάστημα λίγων εβδομάδων, ώστε οι γευστικοί κάλυκες να προσαρμοστούν φυσικά στη λιγότερο γλυκιά εκδοχή του ροφήματος.