Ευάγγελος Βενιζέλος: Γιατί το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου δεν λύνει τα ελληνοτουρκικά – Η ανάγκη για σαφή στρατηγική

Την ανάγκη διαμόρφωσης μιας συγκροτημένης και ρεαλιστικής εθνικής στρατηγικής απέναντι στην Τουρκία υπογράμμισε ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών, Ευάγγελος Βενιζέλος. Παρεμβαίνοντας στη δημόσια συζήτηση για τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, ο κ. Βενιζέλος ξεκαθάρισε ότι τα τεχνικά έργα, όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, δεν υποκαθιστούν την ουσιαστική διπλωματία και δεν επιλύουν τις διαχρονικές διαφορές με την Άγκυρα.

Το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης και η «ψευδαίσθηση» επίλυσης

Αναφερόμενος στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, το οποίο χρηματοδοτείται ευρέως από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Ευάγγελος Βενιζέλος υπενθύμισε ότι καλώδια μεταξύ Κρήτης και Κύπρου ποντίζονται ήδη από το 1974. Όπως επισήμανε, αν και το έργο είναι κρίσιμο, η υλοποίησή του φέρνει αναπόφευκτα στην επιφάνεια το θεμελιώδες ζήτημα της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών και ειδικότερα της υφαλοκρηπίδας, όπως φάνηκε και κατά τα γεγονότα στην Κάσο το καλοκαίρι του 2024.

«Το καλώδιο είναι κάτι τεχνικά σύνηθες, υπάρχουν αμέτρητα καλώδια που διέρχονται διεθνώς. Όμως, δεν πρέπει να μας κρύβει τα βασικά θέματα. Ακόμα κι αν ποντιστεί χωρίς κανένα πρόβλημα, δεν θα έχουμε λύσει απολύτως τίποτα από τις βαθύτερες διαφορές μας με την Τουρκία», σημείωσε χαρακτηριστικά ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου.

Διεθνές Δίκαιο και οριοθέτηση: Ο δρόμος της συμφωνίας ή της Χάγης

Αναλύοντας το νομικό πλαίσιο, ο κ. Βενιζέλος εξήγησε τη διάκριση μεταξύ υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ). Τόνισε ότι, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, το κυριαρχικό δικαίωμα επί της υφαλοκρηπίδας υφίσταται εξαρχής (ipso facto and ab initio), ωστόσο δεν μπορεί να ασκηθεί πλήρως στην πράξη χωρίς προηγούμενη οριοθέτηση.

«Σε μια κλειστή ή ημίκλειστη θάλασσα όπως η Μεσόγειος, με αντικείμενα και παρακείμενα κράτη, νόμιμο τίτλο δεν αποκτάς επειδή εγκαθιστάς ένα καλώδιο ή έναν αγωγό. Νόμιμο τίτλο αποκτάς μόνο με οριοθέτηση, η οποία επιτυγχάνεται είτε μέσω διμερούς συμφωνίας είτε μέσω δικαστικής απόφασης – από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, το Δικαστήριο του Αμβούργου ή ένα διαιτητικό δικαστήριο», υπογράμμισε, προειδοποιώντας ότι χωρίς οριοθέτηση κάθε πρακτική λύση θα διατηρεί καθεστώς προσωρινότητας.

Τα ανοιχτά μέτωπα και οι μονομερείς τουρκικές αξιώσεις

Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών επεσήμανε ότι η Ελλάδα οφείλει να αντιμετωπίσει συνολικά το ζήτημα των οριοθετήσεων όχι μόνο με την Τουρκία, αλλά και με τη Λιβύη και την Αλβανία, υπενθυμίζοντας πως μέχρι στιγμής έχει επιτευχθεί πλήρης οριοθέτηση μόνο με την Ιταλία και μερική με την Αίγυπτο.

Παράλληλα, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τη σταθερή επιμονή της Άγκυρας σε μονομερείς διεκδικήσεις, οι οποίες καταγράφονται συνεχώς μέσω επιστολών στον ΟΗΕ. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται οι αιτιάσεις περί αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, η αμφισβήτηση του εναέριου χώρου των 10 ναυτικών μιλίων και οι επικαλύψεις στις ζώνες έρευνας και διάσωσης (SAR), ζητήματα που απαιτούν σταθερή επαγρύπνηση και θεσμική θωράκιση.