Ελβετία: Τα «ξεχασμένα» δισεκατομμύρια σε τράπεζες και οι ελληνικοί λογαριασμοί του 1940 που αναζητούν κληρονόμους

Ένα πέπλο μυστηρίου, αλλά και τεράστια χρηματικά ποσά, καλύπτουν εδώ και δεκαετίες τους λεγόμενους «λογαριασμούς-φαντάσματα» στα ελβετικά πιστωτικά ιδρύματα. Χιλιάδες τραπεζικοί λογαριασμοί και θυρίδες, τα ίχνη των κατόχων των οποίων χάθηκαν στα βάθη του χρόνου, παραμένουν ανενεργά, κρύβοντας περιουσίες που ξεπερνούν κάθε φαντασία. Ανάμεσα σε αυτές τις περιπτώσεις, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ελληνικό αποτύπωμα, καθώς δεκάδες καταθέσεις που άνοιξαν τις δεκαετίες του 1940, του 1950 και του 1960 εξακολουθούν να αναζητούν τους νόμιμους δικαιούχους τους.

Η σκοτεινή ιστορία και οι καταθέσεις του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου

Η προέλευση των «αδρανών» αυτών κεφαλαίων διαχωρίζεται ιστορικά σε δύο βασικές περιόδους. Η πρώτη αφορά τη σκοτεινή εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν χιλιάδες Ευρωπαίοι πολίτες –ανάμεσά τους και πολλά θύματα του Ολοκαυτώματος– μετέφεραν τις περιουσίες τους στην ασφάλεια της ουδέτερης Ελβετίας για να τις προστατεύσουν από τη ναζιστική λεηλασία. Μετά το πέρας του πολέμου, η αυστηρότατη τραπεζική μυστικότητα κράτησε αυτά τα χρήματα «παγωμένα» για δεκαετίες, μέχρι τη δεκαετία του 1990, όταν διεθνείς πιέσεις ανάγκασαν τα ιδρύματα να αποδώσουν πάνω από 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια σε επιζώντες και κληρονόμους.

Η δεύτερη περίοδος εκτείνεται στα μεταπολεμικά χρόνια, όταν εύποροι πολίτες από ολόκληρο τον κόσμο άνοιγαν μυστικούς λογαριασμούς για φορολογικούς λόγους ή προσωπική ασφάλεια. Ο αιφνίδιος θάνατος των δικαιούχων χωρίς διαθήκη, ή η πλήρης άγνοια των οικείων τους για την ύπαρξη των λογαριασμών, οδήγησε στη δημιουργία μιας αχανούς δεξαμενής αδρανών κεφαλαίων. Στις λίστες αυτές εντοπίζονται και αρκετά ελληνικά ονόματα, με δηλωμένες διευθύνσεις κατοικίας στην Αθήνα, τον Πειραιά και τη Θεσσαλονίκη, των οποίων τα ίχνη χάνονται πίσω στις ταραγμένες δεκαετίες του 1940 και 1950.

Η ηλεκτρονική πλατφόρμα και η διορία πριν από τη δήμευση

Η ριζική αλλαγή στο καθεστώς διαφάνειας σημειώθηκε το 2015. Υπό την πίεση των διεθνών ρυθμιστικών αρχών για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, η Ένωση Ελβετικών Τραπεζών δημιούργησε την ειδική πλατφόρμα dormantaccounts.ch. Βάσει του ελβετικού νόμου, εάν ένας τραπεζικός λογαριασμός παραμείνει παντελώς ανενεργός για 60 συνεχή έτη, τα στοιχεία του δικαιούχου δημοσιοποιούνται υποχρεωτικά στο διαδίκτυο.

Από τη στιγμή της δημοσιοποίησης ξεκινά μια αυστηρή αντίστροφη μέτρηση: οι πιθανοί κληρονόμοι έχουν προθεσμία από ένα έως πέντε έτη –ανάλογα με την παλαιότητα του λογαριασμού– για να προσκομίσουν τα νομιμοποιητικά έγγραφα. Εάν η προθεσμία παρέλθει άπρακτη, τα περιουσιακά στοιχεία περιέρχονται οριστικά στο ελβετικό κράτος. Μέχρι σήμερα, υπολογίζεται ότι περισσότερα από 96,6 εκατομμύρια ελβετικά φράγκα έχουν καταλήξει στα κρατικά ταμεία της χώρας από λογαριασμούς που παραγράφηκαν.

Το διεθνές «κυνήγι θησαυρού» από γενεαλόγους και δικηγόρους

Το διακύβευμα των πολλών εκατομμυρίων, που σε ορισμένες περιπτώσεις περιλαμβάνει ακόμη και τραπεζικές θυρίδες με χρυσό ή ιστορικά κειμήλια, έχει γεννήσει μια ιδιαίτερα επικερδή βιομηχανία. Εξειδικευμένοι νομικοί και ερευνητές γενεαλογίας αναλύουν εξονυχιστικά τις δημόσιες λίστες, αναζητώντας τα οικογενειακά δέντρα των καταθετών ανά την υφήλιο. Μόλις εντοπίσουν τους ανυποψίαστους κληρονόμους, αναλαμβάνουν τη δικαστική διαδικασία εκπροσώπησης, λαμβάνοντας ως αμοιβή ποσοστά που συχνά αγγίζουν το 30% του ανακτηθέντος κεφαλαίου.