Σαφές μήνυμα της ΕΕ σε Άγκυρα και Βεγγάζη: Παράνομο και ανυπόστατο το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Μία ξεκάθαρη και αυστηρή απάντηση απέστειλαν οι Βρυξέλλες προς την Άγκυρα και τη Βεγγάζη, επαναβεβαιώνοντας τη σταθερή θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών. Με κοινή τους δήλωση, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, εξέφρασαν τη βαθιά τους λύπη για την απόφαση της λιβυκής Βουλής των Αντιπροσώπων να κυρώσει το εν λόγω σύμφωνο, ξεκαθαρίζοντας ότι παραμένει άκυρο και χωρίς νομική ισχύ.

Κοινή στάση Κομισιόν και Ευρωπαϊκού Συμβουλίου

Η ευρωπαϊκή ηγεσία υπογράμμισε ότι το μνημόνιο συνεννόησης Τουρκίας – Λιβύης του 2019 παραβιάζει κατάφωρα τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να παραγάγει έννομα αποτελέσματα για τρίτες χώρες. Η τοποθέτηση των ανώτατων αξιωματούχων της ΕΕ έρχεται σε συνέχεια των εξελίξεων στην ανατολική Λιβύη, όπου το κοινοβούλιο με έδρα τη Βεγγάζη προχώρησε απροσδόκητα στην επικύρωση του αμφιλεγόμενου κειμένου.

Στην κοινή τους τοποθέτηση, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα υπενθύμισαν τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2019. Όπως επισήμαναν, η θέση των «27» παραμένει αδιαπραγμάτευτη: οι μονομερείς ενέργειες που αγνοούν τη διεθνή νομιμότητα και τα γεωγραφικά δεδομένα της περιοχής υπονομεύουν την ασφάλεια και τη σταθερότητα στη λεκάνη της Μεσογείου.

Η διεθνής νομιμότητα και τα κυριαρχικά δικαιώματα

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο έχει επικριθεί σφοδρά από τη διεθνή κοινότητα, καθώς επιχειρεί να διαγράψει τα νόμιμα θαλάσσια δικαιώματα ελληνικών νησιών, όπως η Κρήτη, η Ρόδος και η Κάρπαθος, κατά παράβαση θεμελιωδών αρχών του Δικαίου της Θάλασσας. Η Αθήνα έχει καταστήσει σαφές σε όλα τα διεθνή φόρα πως πρόκειται για ένα νομικά ανυπόστατο κατασκεύασμα, το οποίο στερείται οποιασδήποτε νομιμοποιητικής βάσης.

Η παρέμβαση των Βρυξελλών αποτελεί ένα ακόμη διπλωματικό ανάχωμα απέναντι στις αναθεωρητικές επιδιώξεις, υπενθυμίζοντας παράλληλα στις πολιτικές δυνάμεις της Λιβύης τις δεσμεύσεις τους έναντι του διεθνούς πλαισίου. Παράλληλα, εκπέμπεται ηχηρό μήνυμα ότι η πλήρης εξομάλυνση των σχέσεων των γειτονικών κρατών με την Ευρωπαϊκή Ένωση περνά αποκλειστικά μέσα από τον σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών-μελών της.

Πυλώνας σταθερότητας η Ανατολική Μεσόγειος

Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει στο επίκεντρο τη γεωπολιτική ευαισθησία της Ανατολικής Μεσογείου, σε μια περίοδο έντονων περιφερειακών ανακατατάξεων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλεί όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να απόσχουν από ενέργειες που κλιμακώνουν την ένταση και να προσηλωθούν σε σχέσεις καλής γειτονίας, στη βάση του διαλόγου και του σεβασμού του διεθνούς δικαίου.