Στενά του Ορμούζ: Οι ιρανικές επιθέσεις απειλούν την εύθραυστη ανάκαμψη των εξαγωγών πετρελαίου

Η κλιμάκωση των επιθέσεων του Ιράν εναντίον εμπορικών πλοίων και δεξαμενόπλοιων θέτει σε άμεσο κίνδυνο την εύθραυστη ανάκαμψη των εξαγωγών αργού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο. Παρά τις προσπάθειες διεθνών ναυτικών δυνάμεων να διασφαλίσουν τη ναυσιπλοΐα, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ένα από τα πιο επικίνδυνα θαλάσσια περάσματα παγκοσμίως, επιβαρύνοντας δραματικά το διεθνές εμπόριο ενέργειας.

Αυξημένος κίνδυνος και στρατιωτική εμπλοκή στα Στενά

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Κοινού Ναυτιλιακού Κέντρου Πληροφοριών (JMIC), σχεδόν 20 εμπορικά πλοία —στην πλειονότητά τους δεξαμενόπλοια— έχουν δεχθεί επίθεση τον τελευταίο μήνα στα Στενά του Ορμούζ, στον Περσικό Κόλπο ή στα ανοικτά του Ομάν. Η Μισέλ Βίζε Μπόκμαν, ανώτερη αναλύτρια της εταιρείας ναυτιλιακών πληροφοριών Windward, επισημαίνει ότι το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις σε περίπου δύο πλοία για κάθε 100 που διέσχιζαν το πέρασμα κατά το τρίτο τρίμηνο.

Η συνέχιση των ροών αργού βασίζεται πλέον σε μεγάλο βαθμό στην ισχυρή στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ, η οποία προστατεύει τα τάνκερ κατά μήκος μιας νότιας θαλάσσιας οδού στις ακτές του Ομάν. Για να περιορίσουν την έκθεσή τους στον κίνδυνο, πολλές εταιρείες εφαρμόζουν ένα σύστημα μεταφορτώσεων από πλοίο σε πλοίο στον Κόλπο του Ομάν πριν από το ταξίδι προς την Ασία, πρακτική ωστόσο που απαιτεί περισσότερα σκάφη και αυξάνει την επιχειρησιακή πολυπλοκότητα.

Εκτίναξη ναύλων και βαρύ ανθρώπινο τίμημα

Η στρατιωτικοποίηση της περιοχής και οι συνεχείς απειλές έχουν εκτοξεύσει το οικονομικό κόστος της ναυσιπλοΐας. Το ημερήσιο κόστος μεταφοράς αργού από τον Περσικό Κόλπο προς την Κίνα φτάνει πλέον το 1 εκατομμύριο δολάρια ανά δεξαμενόπλοιο, καθώς τα ασφάλιστρα και οι ναύλοι παραμένουν σε δυσθεώρητα ύψη. Την ίδια στιγμή, το ανθρώπινο κόστος είναι βαρύ: από τον Ιούλιο έχουν καταγραφεί τουλάχιστον εννέα θάνατοι ναυτικών, 18 τραυματισμοί και τρεις αγνοούμενοι, βάσει δεδομένων του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO).

Όπως δηλώνει ο Ρίτσαρντ Μιντ, αρχισυντάκτης του Lloyd’s List, οι ροές πετρελαίου έχουν ανακάμψει μόνο και μόνο επειδή η αγορά αναγκάστηκε να αποδεχθεί την αυξημένη πολυπλοκότητα και το υψηλό ρίσκο, χωρίς ωστόσο η απειλή να έχει υποχωρήσει ουσιαστικά.

Αβέβαιη η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των εξαγωγών

Τα στοιχεία της εταιρείας Kpler καταγράφουν έντονες διακυμάνσεις στις εξαγωγές, με τον μέσο όρο να διαμορφώνεται πρόσφατα στα 10,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως —περίπου 23% χαμηλότερα από τα προπολεμικά επίπεδα των 13,5 εκατομμυρίων. Αντίστοιχα, η Windward εκτιμά τη ροή μεταξύ 9 και 10 εκατομμυρίων βαρελιών.

Ο Μπομπ ΜακΝάλι, πρόεδρος της Rapidan Energy και πρώην σύμβουλος ενέργειας του προέδρου Τζορτζ Μπους, τονίζει ότι το παρόν μοντέλο δεν θεωρείται οικονομικά βιώσιμο στην Ουάσιγκτον. Χωρίς μια σαφή διπλωματική διευθέτηση και όσο η Τεχεράνη συνεχίζει να αμφισβητεί την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου θα παραμένει όμηρος των γεωπολιτικών εντάσεων στα Στενά του Ορμούζ.