Μπλόκο στους πλειστηριασμούς χωρίς διαταγή πληρωμής: Αποσύρθηκε η επίμαχη διάταξη για τράπεζες και servicers

Σε νομοθετική υπαναχώρηση οδηγήθηκε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αποσύροντας την επίμαχη ρύθμιση που θα παρείχε σε τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) τη δυνατότητα να προχωρούν σε διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης άμεσα, βάσει της ίδιας της σύμβασης ρύθμισης ενός δανείου, χωρίς να απαιτείται προηγουμένως η έκδοση διαταγής πληρωμής. Η απόφαση ελήφθη έπειτα από τις σφοδρές αντιδράσεις του νομικού κόσμου της χώρας, ο οποίος προειδοποίησε για σοβαρό πλήγμα στα δικονομικά δικαιώματα των δανειοληπτών.

Τι προέβλεπε η επίμαχη διάταξη για τις διμερείς συμβάσεις

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη περιλαμβανόταν στο άρθρο 23 του πρόσφατου σχεδίου νόμου και αποσκοπούσε στην τροποποίηση του νόμου 5072/2023. Σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό, οι διμερείς συμβάσεις ρύθμισης οφειλών μεταξύ οφειλετών και χρηματοδοτικών φορέων θα αποκτούσαν αυτόματα ισχύ εκτελεστού τίτλου, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.

Στην πράξη, αυτό σήμαινε πως εάν ένας πολίτης αθετούσε κάποιον από τους όρους της ρύθμισης, η τράπεζα ή ο servicer θα μπορούσε να επισπεύσει άμεσα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης και πλειστηριασμούς. Το μέτρο δεν αφορούσε αποκλειστικά τους ήδη κατόχους «κόκκινων» δανείων, αλλά εκτεινόταν δυνητικά και σε δανειολήπτες που εξυπηρετούν κανονικά τις οφειλές τους σήμερα, αλλά ενδέχεται να προχωρήσουν σε αναδιάρθρωση στο μέλλον. Η υπογραφή και μόνο της συμφωνίας θα λειτουργούσε αυτόματα ως «όπλο» άμεσης εκτέλεσης σε βάρος τους.

Οι αντιδράσεις των δικηγόρων και η αποδυνάμωση της δικαστικής προστασίας

Καθοριστικό ρόλο στην απόσυρση της διάταξης διαδραμάτισε η παρέμβαση της Συντονιστικής Επιτροπής της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος. Οι εκπρόσωποι του δικηγορικού σώματος τόνισαν ότι η παράκαμψη του σταδίου της διαταγής πληρωμής στερεί από τον δανειολήπτη τη δυνατότητα άσκησης της ειδικής ανακοπής, ενός κρίσιμου ένδικου βοηθήματος που λειτουργεί ως ανάχωμα σε αυθαιρεσίες.

Παράλληλα, αναδείχθηκε το μείζον ζήτημα του ελέγχου και της εκκαθάρισης της απαίτησης. Όπως υπογραμμίστηκε, η αναγκαστική εκτέλεση προϋποθέτει τον απόλυτα ακριβή προσδιορισμό του πραγματικού υπολοίπου της οφειλής, έπειτα από την αφαίρεση των καταβολών που έχουν μεσολαβήσει. Χωρίς τον ενδιάμεσο δικαστικό έλεγχο, ο οφειλέτης θα αδυνατούσε να επαληθεύσει έγκαιρα το ύψος του ποσού και τη μαθηματική ορθότητα των υπολογισμών του πιστωτή.

Πώς διαμορφώνεται το τοπίο για τους δανειολήπτες

Μετά την απόσυρση της ρύθμισης, το καθεστώς για τις απευθείας, διμερείς ρυθμίσεις δανείων παραμένει αμετάβλητο, διατηρώντας το υφιστάμενο πλέγμα δικονομικής προστασίας. Για να κινηθεί διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης μετά την κατάρρευση μιας διμερούς ρύθμισης, οι πιστωτές εξακολουθούν να υποχρεούνται να εξασφαλίσουν διαταγή πληρωμής, δίνοντας στον οφειλέτη το δικαίωμα νομικής άμυνας.

Αντίθετα, η εξέλιξη αυτή δεν επιφέρει καμία αλλαγή στο πλαίσιο του Εξωδικαστικού Μηχανισμού Ρύθμισης Οφειλών. Εκεί παραμένει σε ισχύ η πρόβλεψη ότι η πολυμερής σύμβαση αναδιάρθρωσης συνιστά εκτελεστό τίτλο για τους χρηματοδοτικούς φορείς, διατηρώντας παράλληλα τη δυνατότητα άσκησης των προβλεπόμενων ένδικων μέσων κατά της διαδικασίας εκτέλεσης.