Ιταλία: Το λιώσιμο των παγετώνων στους Δολομίτες αποκαλύπτει εκατοντάδες πυρομαχικά του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου

Η επιταχυνόμενη υποχώρηση των αλπικών παγετώνων, ως άμεση απόρροια της κλιματικής κρίσης, φέρνει στην επιφάνεια σκοτεινές και επικίνδυνες πτυχές της ευρωπαϊκής ιστορίας. Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση του ιταλικού στρατού, κατά τη διάρκεια των θερινών μηνών εντοπίστηκαν και εξουδετερώθηκαν συνολικά 250 εκρηκτικοί μηχανισμοί στις κορυφές των Δολομιτών και ευρύτερα στην ορεινή περιφέρεια Τρεντίνο-Άλτο Άντιτζε. Μεταξύ των ευρημάτων καταγράφονται βλήματα του ιταλικού πυροβολικού, καθώς και γαλλικής κατασκευής βόμβες όλμων, τα οποία παρέμεναν θαμμένα κάτω από πυκνά στρώματα πάγου για περισσότερο από έναν αιώνα.

Τα φονικά κατάλοιπα του «Λευκού Πολέμου»

Η εξειδικευμένη επιχείρηση εντοπισμού και απομάκρυνσης των εκρηκτικών ανατέθηκε στην ορεινή ταξιαρχία «Julia», η οποία πραγματοποίησε στοχευμένες έρευνες σε παγετώνες και δύσβατες πλαγιές. Οι πρώτες ειδοποιήσεις προήλθαν από ορειβάτες και περιπατητές στην περιοχή Κανάλ Σαν Μπόβο, στην κοιλάδα Πριμιέρο του ανατολικού Τρεντίνο.

Τα πυρομαχικά αυτά αποτελούν απομεινάρια του λεγόμενου «Λευκού Πολέμου» (1915-1918), του αιματηρού μετώπου μεταξύ των ιταλικών και των αυστροουγγρικών ενόπλων δυνάμεων στις παγωμένες κορυφές των Άλπεων. Η σύγκρουση υπολογίζεται ότι στοίχισε τη ζωή σε πάνω από ένα εκατομμύριο στρατιώτες, με ένα μεγάλο ποσοστό των απωλειών να μην οφείλεται σε εχθρικά πυρά, αλλά σε καταστροφικές χιονοστιβάδες, πτώσεις σε χαράδρες και ακραία υποθερμία. Μετά τη λήξη των μαχών, ολόκληρες οχυρώσεις και πολεμοφόδια «κλειδώθηκαν» μέσα στον πάγο.

Η κλιματική αλλαγή και ο συναγερμός για τους ορειβάτες

Αν και η υποχώρηση των πάγων άρχισε να αποκαλύπτει σποραδικά στρατιωτικό εξοπλισμό από τη δεκαετία του 1990, τα τελευταία χρόνια οι υψηλές θερμοκρασίες επιταχύνουν δραματικά το φαινόμενο. Όπως επισημαίνει ο Στέφανο Μοροζίνι, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μπέργκαμο και συντονιστής προγραμμάτων πολιτιστικής κληρονομιάς στο Εθνικό Πάρκο Στέλβιο, τα ευρήματα αυτά συνδέονται άμεσα με την υπερθέρμανση του πλανήτη.

«Έχουν διατηρηθεί μέσα στον πάγο για περισσότερα από 100 χρόνια. Ορισμένα είχαν ήδη εκραγεί, πολλά όμως όχι. Γι’ αυτό, όταν επανεμφανίζονται, είναι εξαιρετικά επικίνδυνα», προειδοποιεί ο καθηγητής. Οι στρατιωτικές και πολιτικές αρχές της Ιταλίας καλούν τους εκδρομείς και τους αλπινιστές να μην αγγίζουν σε καμία περίπτωση ύποπτα μεταλλικά αντικείμενα και να ειδοποιούν αμέσως τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.

Από τα πεδία των μαχών στις μουσειακές προθήκες

Πέρα από τον κίνδυνο των εκρήξεων, το λιώσιμο των παγετώνων λειτουργεί και ως μία ακούσια αρχαιολογική ανασκαφή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ένα ξύλινο στρατιωτικό κατάλυμα στην κορυφή του όρους Σκορλούτσο, σε υψόμετρο 3.095 μέτρων, κοντά στο πέρασμα Στέλβιο. Το καταφύγιο, το οποίο είχε χτιστεί μέσα σε φυσική κοιλότητα, αποκαλύφθηκε πλήρως το 2015, όταν έλιωσαν τα στρώματα πάγου που το κάλυπταν επί έναν αιώνα.

Στο εσωτερικό του βρέθηκαν άχυρα κατάκλισης, στολές, επιστολές, εφημερίδες, νομίσματα και προμήθειες τροφίμων, άριστα συντηρημένα από τη φυσική ψύξη. Τα πολύτιμα αυτά ιστορικά τεκμήρια πρόκειται να συγκεντρωθούν και να εκτεθούν στο νέο μουσείο αφιερωμένο στον «Λευκό Πόλεμο», το οποίο έχει προγραμματιστεί να εγκαινιαστεί στο Μπόρμιο τον Ιούνιο του 2027.