Βραζιλία: Ιστορικό sell-off σε ρεάλ και μετοχές – Οι φόβοι των επενδυτών για τη δημοσιονομική πολιτική Λούλα

Σφοδρές αναταράξεις καταγράφονται στις χρηματοπιστωτικές αγορές της Βραζιλίας, με το εθνικό νόμισμα και το χρηματιστήριο να δέχονται ισχυρότατο πλήγμα στον απόηχο των προεδρικών εκλογών. Η εκλογική επικράτηση του Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα πυροδότησε ένα κύμα μαζικών ρευστοποιήσεων, καθώς οι επενδυτές εκφράζουν έντονες ανησυχίες για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη διόγκωση του δημόσιου χρέους και την εκτίναξη των κρατικών δαπανών στη μεγαλύτερη οικονομία της Λατινικής Αμερικής.

Ιστορικό κραχ για το ρεάλ και βουτιά 14% για τον Bovespa

Το βραζιλιάνικο ρεάλ κατέγραψε τη χειρότερη ημερήσια επίδοσή του από το 1999, σημειώνοντας κατακόρυφη πτώση 8% έναντι του αμερικανικού νομίσματος και υποχωρώντας στα 5,41 ρεάλ ανά δολάριο. Την ίδια στιγμή, ο δείκτης αναφοράς Bovespa στο χρηματιστήριο του Σάο Πάολο κατέγραψε απώλειες 13,9%, αναγκάζοντας τις αρχές να ενεργοποιήσουν τον μηχανισμό προσωρινής διακοπής των συναλλαγών (circuit breaker). Επρόκειτο για τη δυσμενέστερη συνεδρίαση της βραζιλιάνικης αγοράς από την έναρξη της πανδημίας το 2020.

Η αναταραχή επεκτάθηκε ραγδαία και στην αγορά κρατικού χρέους. Οι προσδοκίες για τα επιτόκια εκτοξεύθηκαν, με τις αποδόσεις ορισμένων εγχώριων ομολόγων να ξεπερνούν το 15%. Το ξεπούλημα αυτό ακύρωσε βίαια το ράλι των προηγούμενων μηνών, καθώς μέχρι τις κάλπες το ρεάλ ενισχυόταν κατά 10% από τις αρχές του έτους και οι μετοχές είχαν καταγράψει άνοδο 38% σε δολαριακούς όρους, με την αγορά να ποντάρει σε διαφορετικό εκλογικό αποτέλεσμα.

Οι δημοσιονομικές ανησυχίες και οι δεσμεύσεις Λούλα

Στον πυρήνα του επενδυτικού σκεπτικισμού βρίσκεται η πορεία των δημόσιων οικονομικών. Με βάση τις προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, το δημοσιονομικό έλλειμμα της Βραζιλίας αναμένεται να διαμορφωθεί εφέτος κοντά στο 8% του ΑΕΠ, ενώ το δημόσιο χρέος αγγίζει το 83% του ΑΕΠ — μέγεθος ιδιαίτερα υψηλό για μια αναδυόμενη οικονομία. Αυτό το δεδομένο αποτελεί και τον βασικό λόγο για τον οποίο η κεντρική τράπεζα της χώρας διατηρεί το βασικό επιτόκιο στο δυσθεώρητο 13,75%.

Κατά την προεκλογική περίοδο, ο Λούλα προχώρησε σε εκτεταμένες εξαγγελίες που μεταφράζονται σε σημαντική επιβάρυνση του προϋπολογισμού, μεταξύ των οποίων η παροχή αυξημένων κοινωνικών βοηθημάτων, η διαγραφή χρεών ιδιωτών και οι δωρεάν μεταφορές τα Σαββατοκύριακα. Η μεγάλη πρόκληση για τη νέα προεδρία θα είναι η διατήρηση της κοινωνικής συνοχής χωρίς τον δημοσιονομικό εκτροχιασμό, έχοντας απέναντί της ένα συντηρητικό Κογκρέσο που αναμένεται να ασκήσει έντονη πίεση στην κυβέρνηση.

Στο στόχαστρο οι τράπεζες – Το βλέμμα στο νέο υπουργικό συμβούλιο

Ο τραπεζικός κλάδος επωμίστηκε το μεγαλύτερο βάρος των πιέσεων, με τον κλαδικό δείκτη να διολισθαίνει κατά 22%. Μεγάλες κρατικές και ιδιωτικές τράπεζες είδαν την κεφαλαιοποίησή τους να συρρικνώνεται δραματικά: η Banco do Brasil υποχώρησε κατά 29%, η BTG Pactual κατά 25% και η Bradesco κατά 22%. Στις διεθνείς αγορές, εταιρείες όπως η XP και η Nubank σημείωσαν επίσης ισχυρές απώλειες 48% και 17% αντίστοιχα, ενώ πιέσεις δέχθηκε και η Banco Santander λόγω της ισχυρής της έκθεσης στη χώρα.

Μετά το πρώτο σοκ, η προσοχή των διεθνών αναλυτών μετατοπίζεται πλέον στα πρώτα απτά δείγματα γραφής της κυβέρνησης και ιδίως στο πρόσωπο που θα αναλάβει το Υπουργείο Οικονομικών. Ο ορισμός ενός επικεφαλής με αξιοπιστία προς τις αγορές θεωρείται ο μοναδικός τρόπος για να ανακοπεί η φυγή κεφαλαίων και να διασκεδαστούν οι φόβοι για έναν ανεξέλεγκτο δημοσιονομικό κύκλο.