«Τόσαις φοραίς τόσο κοντά να είμαι»: Τρεις χορογραφικές ματιές στην ποίηση του Κ. Π. Καβάφη στην ΕΛΣ

Μια ιδιαίτερη καλλιτεχνική σύζευξη ποίησης, μουσικής και σωματικής έκφρασης παρουσιάστηκε στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, όπου το έργο του Γιώργου Κουμεντάκη «Τόσαις φοραίς τόσο κοντά να είμαι» συνάντησε την ποίηση του Κ. Π. Καβάφη. Εννέα χορευτές του Μπαλέτου της ΕΛΣ ενσάρκωσαν επί σκηνής ένα σύνθετο κινησιολογικό και ακουστικό τοπίο, λειτουργώντας παράλληλα ως ερμηνευτές και ως παραγωγοί ρυθμού, σε μια παράσταση που μαγνήτισε το κοινό.

Μια «αλλόκοτη όπερα» πάνω στον καβαφικό λόγο

Το έργο του συνθέτη και καλλιτεχνικού διευθυντή της ΕΛΣ βασίζεται στη λέξη προς λέξη μελοποίηση τεσσάρων ερωτικών ποιημάτων του Αλεξανδρινού ποιητή: «Γκρίζα», «Μακρυά», «Σεπτέμβρης του 1903» και «Δεκέμβρης του 1903». Ο Γιώργος Κουμεντάκης συνέθεσε μια «αλλόκοτη όπερα», όπου η δομή του αμανέ συναντά τη βυζαντινή ψαλμωδία. Καθοριστική σε αυτό το ηχητικό αποτέλεσμα υπήρξε η ερμηνεία του τραγουδιστή και πρωτοψάλτη Ζαχαρία Καρούνη, πλαισιωμένου από την Αγγελίνα Τκάτσεβα στο σαντούρι, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα μυσταγωγίας που γεφύρωσε τη λόγια παράδοση με το βίωμα.

Τρεις χορογραφικές γραφές σε έναν ενιαίο καμβά

Η κινησιολογική διάσταση της παράστασης συγκέντρωσε τρεις διακεκριμένες υπογραφές του σύγχρονου ελληνικού χορού: την Πατρίσια Απέργη, την Εύα Γεωργιτσοπούλου και τον Ηλία Χατζηγεωργίου. Οι τρεις δημιουργοί συνέθεσαν ένα πολυφωνικό λεξιλόγιο, στο οποίο συνυπήρξαν στοιχεία σύγχρονου χορού, χοροθεάτρου, κλασικού μπαλέτου και χιπ χοπ. Αν και οι αρχικές εναλλαγές μεταξύ των διαφορετικών υφών άφηναν μια αίσθηση αναμέτρησης («battle»), η σύνθεση βρήκε σταδιακά τον οργανικό της ρυθμό, θέτοντας το σώμα στην απόλυτη υπηρεσία του ποιητικού κειμένου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η χρήση των ίδιων των χορευτών ως πηγών ήχου. Ενσωματώνοντας πρακτικές κρουστών σώματος που παρέπεμπαν στην ενέργεια των Στομπ αλλά με σαφώς πιο εσωτερική και λόγια διάθεση, οι ερμηνευτές παρήγαγαν ρυθμό χτυπώντας τα χέρια τους στο πάτωμα και αξιοποιώντας ασυνήθιστα ηχογόνα αντικείμενα από την προσωπική συλλογή του συνθέτη.

Σκηνογραφικός συμβολισμός και η δυναμική του νερού

Ο εικαστικός χώρος που διαμόρφωσε ο Πέτρος Τουλούδης εμπλούτισε καθοριστικά τη δραματουργία. Η σκηνή καλύφθηκε με νερό, το οποίο οι χορευτές εκτόξευαν δημιουργώντας πίδακες και έντονες εικόνες που παρέπεμπαν στην αισθητική της Πίνα Μπάους, ενισχύοντας τη συναισθηματική φόρτιση φράσεων όπως «Δεν μπορώ να σου μιλώ» από τον «Δεκέμβρη του 1903».

Το σκηνικό συμπλήρωναν δύο τροχήλατες μοναστηριακές τάβλες με προσαρμοσμένα λάβαρα, καθώς και μεταλλικά φύλλα αναρτημένα από την οροφή σε αφαιρετικά σχήματα που σχημάτιζαν ανθρώπινη μορφή. Στο δυναμικό φινάλε, οι ίδιοι οι μουσικοί χρησιμοποίησαν τα μεταλλικά αυτά στοιχεία ως κρουστά όργανα, οδηγώντας την παράσταση σε ένα ηχητικό κρεσέντο υψηλής έντασης.