OFF THE RECORD: Άντε καλέ σιγά, κόβονται τα ρουσφέτια;
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ φέρνει αυστηρούς περιορισμούς σε φωτοβολταϊκά και αιολικά, με φόντο ενεργειακή ασφάλεια και περιβαλλοντική προστασία.
Η κυβέρνηση προχωρά σε μια από τις πιο εκτεταμένες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στον χάρτη της πράσινης ενέργειας, παρουσιάζοντας το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, το οποίο αλλάζει ριζικά τους κανόνες εγκατάστασης φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων σε όλη τη χώρα. Με φόντο τις γεωπολιτικές αναταράξεις, την ανάγκη ενεργειακής αυτονομίας και τις έντονες κοινωνικές αντιδράσεις σε πολλές περιοχές, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης και στην προστασία του φυσικού τοπίου, θέτοντας για πρώτη φορά ενιαία, αυστηρά και δεσμευτικά όρια χωροθέτησης.
Αυστηρότερο πλαίσιο για φωτοβολταϊκά σε Natura, δάση και παραγωγική γη
Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ εισάγει οριζόντιες απαγορεύσεις εγκατάστασης φωτοβολταϊκών σταθμών σε περιοχές Natura 2000, δάση, εθνικούς δρυμούς, υγροτόπους Ραμσάρ, προστατευόμενα τοπία, αρχαιολογικές ζώνες και ακτές κολύμβησης. Παράλληλα, θεσπίζεται για πρώτη φορά ανώτατο όριο κάλυψης γης, καθώς οι νέες εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών δεν θα μπορούν να καταλαμβάνουν πάνω από το 1,5% της έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας, εφόσον δεν έχουν ήδη περιβαλλοντική αδειοδότηση.
Το ΥΠΕΝ επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να ανακόψει τη μαζική συγκέντρωση έργων σε συγκεκριμένες περιοχές, φαινόμενο που τα τελευταία χρόνια είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τοπικές κοινωνίες, αγρότες και φορείς αυτοδιοίκησης. Στο νέο πλαίσιο προβλέπονται επίσης ελάχιστες αποστάσεις από οικισμούς και ειδικές μελέτες οπτικής όχλησης για έργα που βρίσκονται κοντά σε μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς ή παραδοσιακούς οικισμούς.
«Κόφτης» στα αιολικά πάνω από 1.200 μέτρα
Σημαντικές αλλαγές έρχονται και για τα αιολικά πάρκα, καθώς απαγορεύεται πλέον η εγκατάστασή τους σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων. Πρόκειται για μία από τις πιο ηχηρές παρεμβάσεις του νέου χωροταξικού, καθώς επηρεάζει άμεσα σειρά σχεδιαζόμενων επενδύσεων σε ορεινούς όγκους της χώρας.
Παράλληλα, αποκλείεται η ανάπτυξη αιολικών πάρκων στην Αττική, στη μητροπολιτική περιοχή της Θεσσαλονίκης, σε μικρά νησιά κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, σε περιοχές υψηλής τουριστικής ανάπτυξης και σε πυρήνες προστατευόμενων περιοχών. Ειδικά για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου Natura, τα αιολικά θα επιτρέπονται μόνο υπό πολύ αυστηρές προϋποθέσεις και εφόσον προβλέπονται από ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες.
Ενεργειακή μετάβαση με «κανόνες και όρια»
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας παρουσιάζει το νέο πλαίσιο ως το πρώτο πραγματικά ολιστικό μοντέλο χωρικού σχεδιασμού για την ενεργειακή ανάπτυξη της χώρας. Για πρώτη φορά, το χωροταξικό για τις ΑΠΕ σχεδιάζεται παράλληλα με τα αντίστοιχα πλαίσια για τον τουρισμό και τη βιομηχανία, ώστε να αποφεύγονται συγκρούσεις χρήσεων γης και επενδυτικές αλληλοεπικαλύψεις.
Η κυβέρνηση συνδέει ευθέως το νέο σχέδιο με τη στρατηγική ενεργειακής ασφάλειας της χώρας, υποστηρίζοντας ότι η ενεργειακή αυτονομία αποτελεί πλέον κρίσιμο στοιχείο εθνικής ισχύος. Στην ανακοίνωση του ΥΠΕΝ τονίζεται ότι η Ελλάδα έχει ήδη τριπλασιάσει την εγκατεστημένη ισχύ ΑΠΕ μέσα σε επτά χρόνια, ενώ περισσότερο από το 50% της ηλεκτροπαραγωγής προέρχεται πλέον από ανανεώσιμες πηγές.
Η πράσινη ανάπτυξη περνά στη φάση της πολιτικής ισορροπίας
Το νέο χωροταξικό πλαίσιο δείχνει ότι η επόμενη φάση της πράσινης μετάβασης δεν θα αφορά μόνο την ταχύτητα των επενδύσεων, αλλά και τα πολιτικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά όρια της ανάπτυξης. Η κυβέρνηση επιχειρεί να απαντήσει στις αντιδράσεις για την άναρχη επέκταση έργων ΑΠΕ, χωρίς όμως να ανακόψει τον στρατηγικό στόχο της ενεργειακής ανεξαρτησίας και της απανθρακοποίησης.
Το αν το νέο πλαίσιο θα μειώσει τις συγκρούσεις ή θα ανοίξει νέο κύκλο αντιπαραθέσεων μεταξύ επενδυτών, τοπικών κοινωνιών και περιβαλλοντικών οργανώσεων, θα φανεί στη δημόσια διαβούλευση που ξεκινά, αλλά και στις πρώτες μεγάλες επενδύσεις που θα κληθούν να προσαρμοστούν στους νέους κανόνες.