Μεταναστευτικό: Συμφωνία 5 χωρών της ΕΕ με τη Ρουάντα για το πρώτο «Return Hub» – Ο ρόλος της Ελλάδας

Σε μια κομβική καμπή εισέρχεται η ευρωπαϊκή πολιτική ασύλου και διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών, καθώς πέντε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, επισφραγίζουν συμφωνία με τη Ρουάντα για τη δημιουργία του πρώτου κέντρου επιστροφής («Return Hub») εκτός ευρωπαϊκού εδάφους.

Η πρωτοβουλία, η οποία ανακοινώνεται στο πλαίσιο Συνόδου για τη μετανάστευση στη Βιέννη, αποτελεί καρπό πολύμηνων διαπραγματεύσεων και σηματοδοτεί τη μετατόπιση της ευρωπαϊκής στρατηγικής προς μοντέλα συνεργασίας με τρίτες χώρες.

Πώς θα λειτουργεί το κέντρο στο Κιγκάλι – Το πιλοτικό πρόγραμμα του 2027

Η πιλοτική εφαρμογή του σχεδίου προβλέπεται να ξεκινήσει στα μέσα του 2027. Στην πρώτη αυτή φάση, η εγκατάσταση στο Κιγκάλι θα υποδεχθεί περίπου 100 άτομα, με καθεμία από τις συμμετέχουσες χώρες –Γερμανία, Αυστρία, Δανία, Ολλανδία και Ελλάδα– να αποστέλλει περίπου 20 μετανάστες.

Κομβικό σημείο του σχεδιασμού είναι ότι η συγκεκριμένη δομή δεν θα λειτουργεί ως κέντρο εξέτασης αιτημάτων ασύλου. Προορίζεται αποκλειστικά για υπηκόους τρίτων χωρών των οποίων οι αιτήσεις έχουν απορριφθεί τελεσίδικα, έχουν εξαντλήσει κάθε ένδικο μέσο και εκκρεμεί η εκτέλεση της απόφασης απέλασης προς τις χώρες καταγωγής τους. Επιπλέον, το κέντρο δεν θα είναι κλειστού τύπου· πρόκειται για ανοιχτές δομές φιλοξενίας όπου οι διαμένοντες θα λαμβάνουν άδεια παραμονής, διατηρώντας το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και δυνατότητα ένταξης στην τοπική αγορά εργασίας μέχρι να ολοκληρωθεί ο επαναπατρισμός τους.

Ο ρόλος της Ελλάδας και η στρατηγική του «Core Group»

Η Αθήνα συμμετέχει ενεργά ως βασικό μέλος του λεγόμενου «Core Group», διαμορφώνοντας από κοινού με το Βερολίνο, τη Βιέννη, την Κοπεγχάγη και τη Χάγη το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο επιστροφών. Στόχος της ελληνικής πλευράς είναι η μετάβαση από τις διακηρύξεις προθέσεων σε ένα ρεαλιστικό και λειτουργικό μοντέλο αποσυμφόρησης των εθνικών συστημάτων.

Αποσαφηνίζοντας τη φύση του εγχειρήματος, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, έχει ξεκαθαρίσει ότι ο όρος «Return Hub» δεν παραπέμπει σε φυλακές ή κλειστές δομές κράτησης. Παράλληλα, η ελληνική κυβέρνηση υπογραμμίζει πως, παρότι επιδιώκεται η συνδρομή και η τεχνογνωσία διεθνών οργανισμών στο πεδίο, η νομική και πολιτική ευθύνη παραμένει στα πέντε συμμετέχοντα κράτη-μέλη, τα οποία εγγυώνται τη συμμόρφωση της διαδικασίας με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.

Ενστάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα και δικλείδες ασφαλείας

Παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις, το εγχείρημα συγκεντρώνει έντονες επικρίσεις από οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και νομικούς φορείς. Οι ενστάσεις εστιάζουν κυρίως στο ιστορικό της Ρουάντα σε θέματα δημοκρατικών ελευθεριών, αλλά και στα ζητήματα νομικής ευθύνης που προκύπτουν από την εξωτερική ανάθεση διαδικασιών διαχείρισης μεταναστών. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, τέτοιου είδους συμφωνίες επιτρέπονται μόνο με χώρες που σέβονται απαρέγκλιτα τα διεθνή πρότυπα προστασίας.

Από την πλευρά τους, οι πέντε χώρες επιμένουν ότι το σχέδιο θα περιλαμβάνει αυστηρές εγγυήσεις διαφάνειας. Στο πλαίσιο αυτό επιδιώκεται η στενή παρακολούθηση από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) και τη Διεθνή Οργάνωση Μετανάστευσης (IOM), οργανισμοί οι οποίοι παρακολουθούν τις εξελίξεις θέτοντας αυστηρούς όρους για την εμπλοκή τους.

ThePostPolitics Newsroom
ThePostPolitics Newsroom