OFF THE RECORD: Μη μου λες να ζω με αναμνήσεις…
Ενεργειακή εξάρτηση: Γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση δυσκολεύεται να αποσυνδεθεί από το ρωσικό LNG

Παρά τις επανειλημμένες διακηρύξεις των Βρυξελλών για την πλήρη απεξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, η ευρωπαϊκή πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο περίπλοκη. Καθώς πλησιάζει το χρονοδιάγραμμα για την επιβολή περιορισμών στις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου, τα δεδομένα της αγοράς καταδεικνύουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους και πιο επικερδείς πελάτες της Μόσχας, αδυνατώντας στην πράξη να «αποχαιρετήσει» το ρωσικό LNG.
Το παράδοξο του κοιτάσματος Γιαμάλ και τα αποθέματα
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, η Ευρώπη απορρόφησε το εντυπωσιακό 81% των παγκόσμιων παραδόσεων από το ρωσικό κοίτασμα Γιαμάλ στην Αρκτική κατά το πρώτο δεκάμηνο του έτους. Συνολικά, 12,89 εκατομμύρια τόνοι κατέφθασαν σε ευρωπαϊκούς λιμένες, καταγράφοντας άνοδο 6,3% σε σύγκριση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα. Πρακτικά, ένα δεξαμενόπλοιο από το Γιαμάλ εκφόρτωνε στην Ευρώπη σχεδόν κάθε 1,7 ημέρες.
Η έντονη αυτή δραστηριότητα εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από τη διαρθρωτική ευπάθεια των ευρωπαϊκών υποδομών. Την ώρα που τα προηγούμενα χρόνια οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου στην ήπειρο άγγιζαν επίπεδα πληρότητας της τάξης του 90%, σήμερα βρίσκονται κάτω από το 70%. Η πίεση για την εξασφάλιση επαρκούς εφοδιασμού ενόψει του χειμώνα καθιστά το ρωσικό αέριο αναγκαίο κακό για κράτη-μέλη όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία.
Ακριβές εναλλακτικές και γεωπολιτική αβεβαιότητα
Αν και η ΕΕ επιχείρησε να στραφεί σε εναλλακτικές πηγές, ενισχύοντας τις ροές από τις Ηνωμένες Πολιτείες και αναζητώντας διόδους προς τον Καναδά, το κόστος παραμένει απαγορευτικό. Η διεθνής προσφορά δυσκολεύεται να καλύψει την αυξημένη ζήτηση, ενώ η αστάθεια στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ έχουν επιδεινώσει τις συνθήκες ασφαλείας στις θαλάσσιες μεταφορές.
Όπως επισημαίνει ο Αλεξάντρου Φορντέα, επικεφαλής Γεωοικονομίας στο CeSI, η απομάκρυνση από το ρωσικό φυσικό αέριο δεν συνοδεύεται από ισοδύναμες οικονομικές λύσεις. Το αποτέλεσμα είναι ένα στρεβλό εμπορικό ισοζύγιο: παρότι οι όγκοι των ρωσικών παραδόσεων μειώθηκαν κατά 11% τον Οκτώβριο σε μηνιαία βάση, το ποσό που κατέβαλε η ΕΕ αυξήθηκε κατά 2,6%, αγγίζοντας τα 839 εκατομμύρια ευρώ. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στην εκτίναξη της ευρωπαϊκής τιμής αναφοράς TTF στα 86,79 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Με απλά λόγια, η Ευρώπη αγοράζει λιγότερο, αλλά πληρώνει σημαντικά περισσότερο.
Το ορίζοντας του 2027 και το παράθυρο των εξαιρέσεων
Η πλειονότητα των μακροπρόθεσμων συμβολαίων προμήθειας LNG με τη Ρωσία λήγει στο δεύτερο εξάμηνο του 2027. Μέχρι τότε, αναλυτές εκτιμούν ότι η ενότητα της Ένωσης θα δοκιμαστεί έντονα, με αρκετές χώρες να πιέζουν παρασκηνιακά για παρεκκλίσεις και εξαιρέσεις από τα απαγορευτικά μέτρα.
Την ίδια στιγμή, οι γεωπολιτικές ισορροπίες παραμένουν ρευστές. Μια ενδεχόμενη εκεχειρία στην Ουκρανία θα μπορούσε να ανοίξει εκ νέου τη συζήτηση για το μέλλον των ενεργειακών σχέσεων με τη Μόσχα, καθώς μια ευρωπαϊκή ομάδα κρατών –αποτελούμενη από τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Πολωνία και την Ιταλία– προετοιμάζεται για ενεργό ρόλο στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Μέχρι να υπάρξει οριστική διπλωματική και οικονομική διέξοδος, το ρωσικό LNG θα παραμένει ένας αναπόσπαστος κρίκος στο ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης.
























