Grant Thornton: Στρατηγικός ενεργειακός κόμβος η Ελλάδα μέσω του Κάθετου Διαδρόμου – Οι προκλήσεις για την Ευρώπη

Σε κομβικό παράγοντα για την ενεργειακή ασφάλεια της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αναδεικνύεται η Ελλάδα, με την υλοποίηση και λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου να προσφέρει κρίσιμο στρατηγικό πλεονέκτημα. Σύμφωνα με νέα, εμπεριστατωμένη ανάλυση της Grant Thornton, η χώρα μας ενισχύει σταθερά τη γεωπολιτική της θέση στον ενεργειακό χάρτη, εν μέσω ενός εξαιρετικά ευμετάβλητου διεθνούς περιβάλλοντος που χαρακτηρίζεται από γεωπολιτικές αναταράξεις και πιέσεις στις τιμές του φυσικού αερίου.

Ενεργειακός κόμβος η Ελλάδα: Άλμα στις εξαγωγές φυσικού αερίου

Η ανάλυση της Grant Thornton υπογραμμίζει τη θεμελιώδη μεταβολή που συντελείται στην ελληνική αγορά, με τη χώρα να μετατρέπεται σε πύλη εισόδου και διαμετακόμισης φυσικού αερίου για ολόκληρη την ευρύτερη περιφέρεια. Τα στοιχεία αποτυπώνουν με σαφήνεια αυτή την τάση: οι συνολικές ποσότητες που εξήλθαν από το ελληνικό σύστημα μεταφοράς αυξήθηκαν κατά 13% το εννεάμηνο του 2026, φτάνοντας τις 63,5 TWh έναντι 56,4 TWh το αντίστοιχο προηγούμενο διάστημα. Αξιοσημείωτο είναι πως η άνοδος αυτή τροφοδοτήθηκε αποκλειστικά από την ενίσχυση της εξαγωγικής δραστηριότητας, αναδεικνύοντας τη σημασία των υποδομών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και των διασυνδέσεων του Κάθετου Διαδρόμου.

Η διεθνής κρίση LNG και η ευπάθεια της Ευρώπης

Το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα εισέρχεται στη χειμερινή περίοδο υπό καθεστώς έντονης πίεσης, με χαμηλότερα αποθέματα και υψηλότερες τιμές σε σύγκριση με κάθε άλλη περίοδο μετά το 2022. Σε αντίθεση με το πρόσφατο παρελθόν, οι τριγμοί στην αγορά δεν οφείλονται σε περιορισμό ροών μέσω αγωγών, αλλά στη διαταραχή της παγκόσμιας αλυσίδας LNG. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ στα τέλη Φεβρουαρίου αποστέρησε από τη διεθνή αγορά περισσότερα από 280 εκατ. κυβικά μέτρα LNG ημερησίως –σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς– μετά και την κήρυξη κατάστασης ανωτέρας βίας από την QatarEnergy. Η εξέλιξη αυτή πυροδότησε έναν σφοδρό ανταγωνισμό μεταξύ Ευρώπης και Ασίας για τη διασφάλιση εναλλακτικών φορτίων, κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Παράλληλα, τα ευρωπαϊκά αποθέματα κινούνται σε ανησυχητικά επίπεδα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ENTSOG που επικαλείται η Grant Thornton, οι αποθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονταν την 1η Οκτωβρίου στο 72% της χωρητικότητάς τους (811 TWh), καταγράφοντας έλλειμμα περίπου 130 TWh σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Σε ενδεχόμενο ενός παρατεταμένα ψυχρού χειμώνα και διατήρησης των περιορισμών στο LNG, τα αποθέματα ενδέχεται να υποχωρήσουν επικίνδυνα, επιβάλλοντας περικοπές στην κατανάλωση. Η Νοτιοανατολική Ευρώπη εκτιμάται ως η πλέον ευάλωτη περιοχή, καθώς υπό συνθήκες ακραίας ζήτησης το μη καλυπτόμενο ποσοστό θα μπορούσε να φτάσει το 12%, έναντι 6% στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το ράλι του TTF και οι επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία

Οι πιέσεις αποτυπώνονται έντονα στο ολλανδικό συμβόλαιο αναφοράς TTF. Μετά από μια περίοδο σχετικής σταθερότητας στις αρχές του 2026, οι τιμές κατέγραψαν άλμα άνω του 60% τον Μάρτιο, ενώ από τα τέλη Αυγούστου σημειώνεται νέο ράλι, με το TTF να αγγίζει τα 86 ευρώ ανά μεγαβατώρα στα μέσα Οκτωβρίου – το υψηλότερο σημείο από τον Δεκέμβριο του 2022. Επιπλέον, το χειμερινό συμβόλαιο 2026-2027 διαμορφώνεται με σημαντικό premium έναντι του καλοκαιρινού, καταγράφοντας ετήσια άνοδο 128%.

Για την ελληνική οικονομία, οι επιπτώσεις παραμένουν άμεσα συνδεδεμένες με τις διεθνείς τιμές. Όπως υπολογίζει η Grant Thornton, κάθε αύξηση της τάξης των 10 ευρώ ανά μεγαβατώρα στο TTF μεταφράζεται σε δυνητική πρόσθετη επιβάρυνση περίπου 670 εκατ. ευρώ ετησίως για το καταναλισκόμενο φυσικό αέριο. Παρότι τα συμβόλαια σταθερής τιμής και οι στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου (hedging) λειτουργούν ως αναχώματα, η ενίσχυση του ρόλου της Ελλάδας ως ενεργειακού διαμετακομιστή καθίσταται το ισχυρότερο αντίβαρο για τη θωράκιση της εθνικής και περιφερειακής ενεργειακής σταθερότητας.