Fitch: Γιατί η άνοδος των αποδόσεων δεν συνιστά νέα κρίση χρέους – Το παράδειγμα της Ελλάδας

Η πρόσφατη αύξηση των αποδόσεων στα κρατικά ομόλογα ασκεί αναμφίβολα πιέσεις στα δημόσια οικονομικά των ανεπτυγμένων οικονομιών, ωστόσο δεν σηματοδοτεί το ξέσπασμα μιας νέας ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, σύμφωνα με εκτενή έκθεση της Fitch Ratings. Ο διεθνής οίκος αξιολόγησης υπογραμμίζει ότι το τοπίο στην Ευρωζώνη έχει μεταβληθεί ριζικά σε σύγκριση με την προηγούμενη δεκαετία, φέρνοντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα επιτυχίας την Ελλάδα, η οποία απέδειξε στην πράξη πως η ουσιαστική μείωση του χρέους είναι εφικτή όταν υπάρχει πολιτική δέσμευση.

Οι διαφορές που αποτρέπουν ένα συστημικό ντόμινο

Όπως επισημαίνει η Fitch Ratings, οι τρέχουσες συνθήκες απέχουν παρασάγγας από τη δραματική περίοδο της κρίσης του 2010-2012. Σήμερα δεν παρατηρούνται σημάδια υπερθέρμανσης των οικονομιών ή υπερβολικού ιδιωτικού δανεισμού στις πιο ευάλωτες αγορές της Ευρωζώνης. Επιπρόσθετα, η ενίσχυση της κεφαλαιακής επάρκειας και οι θεσμικές δικλείδες ασφαλείας του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος έχουν ουσιαστικά αποδυναμώσει τον «φαύλο κύκλο» αλληλεξάρτησης μεταξύ τραπεζών και κρατικών προϋπολογισμών.

Παράλληλα, τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα διαθέτουν πλέον στο οπλοστάσιό τους στοχευμένα εργαλεία παρέμβασης για τη διαχείριση αστάθειας. Καθοριστικό ρόλο παίζει και το προφίλ ωρίμανσης των ευρωπαϊκών χρεών, το οποίο λειτουργεί ως ισχυρό «μαξιλάρι» προστασίας. Ειδικά στην περίπτωση της Ελλάδας, η μέση διάρκεια ωρίμανσης του χρέους διαμορφώνεται στα 8,9 έτη, γεγονός που σημαίνει ότι το υψηλότερο κόστος δανεισμού θα περάσει στις πληρωμές τόκων με πολύ σταδιακό ρυθμό, αποκλείοντας το ενδεχόμενο μιας άμεσης κρίσης ρευστότητας.

Το ελληνικό παράδειγμα δημοσιονομικής εξυγίανσης

Η ανάλυση του οίκου αναδεικνύει την πρόοδο που κατέγραψαν τα κράτη που βρέθηκαν άλλοτε στο επίκεντρο των πιέσεων, όπως η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ιρλανδία και η Κύπρος. Μέσα από συνεπείς μεταρρυθμίσεις και δημοσιονομική πειθαρχία, οι χώρες αυτές κατάφεραν να αποκαταστήσουν τη σταθερότητα και να θέσουν τους δείκτες χρέους σε σταθερά πτωτική τροχιά.

Η Fitch Ratings υπογραμμίζει ότι η δημοσιονομική προσαρμογή συνιστά κυρίως ζήτημα πολιτικής βούλησης, ένα στοιχείο που ανέδειξε η ελληνική διαδρομή μετά τα μνημόνια. Αντιθέτως, η έλλειψη σαφούς μεταρρυθμιστικής κατεύθυνσης είναι αυτή που δημιουργεί ανησυχία στους επενδυτές των ομολογιακών αγορών.

Οι εστίες ανησυχίας: Από τη Γαλλία στο Ηνωμένο Βασίλειο

Παρά τη σχετική θωράκιση του συστήματος, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η άνοδος των αποδόσεων θα καταστήσει τη δημοσιονομική διαχείριση πιο απαιτητική. Κράτη με υψηλά ελλείμματα και υψηλό χρέος, τα οποία καθυστερούν την εξυγίανση των οικονομιών τους, παραμένουν εκτεθειμένα στην καχυποψία των αγορών.

Στο μικροσκόπιο βρίσκονται κυρίως η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Για το Παρίσι, η Fitch Ratings σημειώνει ότι η χώρα δεν έχει παρουσιάσει πρωτογενές πλεόνασμα από το 1974, ενώ ο πολιτικός κατακερματισμός επί προεδρίας Εμανουέλ Μακρόν καθιστά τη δημοσιονομική προσαρμογή εξαιρετικά δύσκολη. Αντίστοιχα, για τη Βρετανία εκτιμάται ότι το δημόσιο χρέος θα συνεχίσει την ανοδική του πορεία μέχρι το 2028. Συμπερασματικά, η Fitch Ratings ξεκαθαρίζει ότι οι αυξημένες αποδόσεις δεν προμηνύουν νέα κρίση, αλλά θέτουν προ των ευθυνών τους τις κυβερνήσεις που διστάζουν να επιβάλουν δημοσιονομική σύνεση.