OFF THE RECORD: Άντε καλέ σιγά, κόβονται τα ρουσφέτια;
Νέες φοροαπαλλαγές, κίνητρα επαναπατρισμού και ευνοϊκότερο φορολογικό πλαίσιο επιχειρούν να ενισχύσουν το κύμα επιστροφής των Ελλήνων του εξωτερικού.
Η προσπάθεια αντιστροφής του brain drain περνά πλέον σε νέα φάση, καθώς η κυβέρνηση ενισχύει διαρκώς το πλέγμα κινήτρων για την επιστροφή των Ελλήνων που αναζήτησαν επαγγελματικές ευκαιρίες στο εξωτερικό κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Με νέες φοροαπαλλαγές, διευρυμένες διευκολύνσεις για τη μεταφορά φορολογικής κατοικίας και σημαντικές ελαφρύνσεις για όσους επιλέξουν να εγκατασταθούν ξανά στη χώρα, το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να μετατρέψει το brain drain σε brain gain, προσελκύοντας πολύτιμο ανθρώπινο κεφάλαιο που μπορεί να στηρίξει την ανάπτυξη και τον παραγωγικό μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας.
Νέα φορολογικά κίνητρα για τον επαναπατρισμό
Στο επίκεντρο της κυβερνητικής στρατηγικής βρίσκεται η επέκταση των φορολογικών κινήτρων για όσους μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα. Η πρόσφατη απόφαση του υπουργείου Οικονομικών προβλέπει ότι η επταετής απαλλαγή από το 50% του φόρου εισοδήματος δεν αφορά πλέον αποκλειστικά εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα, αλλά επεκτείνεται και σε όσους απασχοληθούν στο Δημόσιο.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση έρχεται να προστεθεί στο ήδη ευνοϊκότερο φορολογικό περιβάλλον που διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια, με στόχο να καταστήσει την Ελλάδα πιο ανταγωνιστική απέναντι σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες που διεκδικούν εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.
Απαλλαγές σε αυτοκίνητα, προσωπικά είδη και μεταφορά κατοικίας
Παράλληλα, ενεργοποιείται νέα δέσμη φορολογικών διευκολύνσεων για όσους επιστρέφουν μόνιμα στη χώρα. Με βάση τον νέο Τελωνειακό Κώδικα, κάθε φυσικό πρόσωπο που κατοικούσε εκτός Ελλάδας για τουλάχιστον δύο χρόνια αποκτά δικαίωμα πλήρους απαλλαγής από δασμούς, ΦΠΑ, τέλος ταξινόμησης και λοιπές επιβαρύνσεις για τα προσωπικά του είδη.
Η πρόβλεψη περιλαμβάνει και οχήματα, αυτοκίνητα ή δίκυκλα, υπό την προϋπόθεση ότι αυτά χρησιμοποιούνταν από τον δικαιούχο για τουλάχιστον έξι μήνες πριν από την επιστροφή του στην Ελλάδα. Στις απαλλαγές εντάσσεται ακόμη και το περιβαλλοντικό τέλος που επιβάλλεται στα εισαγόμενα μεταχειρισμένα οχήματα.
Πρόκειται για μια παρέμβαση που μειώνει σημαντικά το οικονομικό κόστος της μετεγκατάστασης και διευκολύνει την οριστική επιστροφή χιλιάδων Ελλήνων του εξωτερικού.
Το κρίσιμο κριτήριο της «συνήθους κατοικίας»
Καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή των απαλλαγών παίζει ο προσδιορισμός της συνήθους κατοικίας. Οι αρμόδιες υπηρεσίες εξετάζουν μια σειρά παραμέτρων, όπως η φυσική παρουσία του ενδιαφερόμενου και της οικογένειάς του, ο τόπος εργασίας, η φοίτηση των παιδιών, τα περιουσιακά συμφέροντα και οι δεσμοί με τις δημόσιες αρχές.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αντιμετώπιση των περιπτώσεων νέων που έφυγαν για σπουδές στο εξωτερικό και στη συνέχεια παρέμειναν για εργασία. Οι σχετικές διευκρινίσεις ανοίγουν τον δρόμο ώστε χιλιάδες νέοι επιστήμονες και επαγγελματίες να αξιοποιήσουν το νέο πλαίσιο επιστροφής χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια.
Η μεγάλη πρόκληση παραμένει οι μισθοί
Παρά τη σημαντική ενίσχυση των φορολογικών κινήτρων, η μεγάλη πρόκληση εξακολουθεί να αφορά τις αμοιβές. Αν και περισσότεροι από 470.000 Έλληνες έχουν ήδη επιστρέψει από τους περίπου 730.000 που εγκατέλειψαν τη χώρα την περίοδο 2010-2024, το μισθολογικό χάσμα με αρκετές ευρωπαϊκές οικονομίες εξακολουθεί να λειτουργεί αποτρεπτικά.
Αναλύσεις δείχνουν ότι οι μεγαλύτερες αυξήσεις αποδοχών τα τελευταία χρόνια καταγράφηκαν κυρίως στα χαμηλότερα μισθολογικά κλιμάκια, ενώ οι υψηλής εξειδίκευσης εργαζόμενοι εξακολουθούν να βρίσκουν συχνά πιο ελκυστικές απολαβές στο εξωτερικό.
Γι’ αυτό και η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδυάσει τα φορολογικά κίνητρα με πολιτικές που ενισχύουν την απασχόληση, τις επενδύσεις και τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας, επιδιώκοντας τη σταδιακή βελτίωση των αποδοχών σε όλο το φάσμα της οικονομίας.
Τα επαγγέλματα που μπορούν να φέρουν πίσω το εξειδικευμένο δυναμικό
Οι μεγαλύτερες ευκαιρίες εντοπίζονται σήμερα σε κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπου η ζήτηση αυξάνεται ταχύτερα από την προσφορά εργαζομένων. Η πληροφορική, η τεχνητή νοημοσύνη, η ανάλυση δεδομένων, η ψηφιακή οικονομία, η ναυτιλία και η εξειδικευμένη ιατρική συγκαταλέγονται στους τομείς με τις υψηλότερες αποδοχές και τις καλύτερες προοπτικές εξέλιξης.
Η ανάπτυξη αυτών των κλάδων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη διαμόρφωση ενός νέου παραγωγικού μοντέλου που θα μπορεί να προσελκύει πίσω τους Έλληνες επιστήμονες και επαγγελματίες της διασποράς.
Στόχος η οριστική αναστροφή του brain drain
Το κυβερνητικό σχέδιο κινείται πλέον σε δύο παράλληλους άξονες: αφενός τη δημιουργία ενός ευνοϊκότερου φορολογικού περιβάλλοντος για όσους επιστρέφουν και αφετέρου τη σταδιακή βελτίωση των συνθηκών απασχόλησης και αμοιβών στην ελληνική αγορά εργασίας.
Η επιστροφή χιλιάδων νέων με υψηλή κατάρτιση και διεθνή εμπειρία δεν αποτελεί μόνο δημογραφικό ή κοινωνικό στοίχημα. Αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ενίσχυση της παραγωγικότητας, της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια, σε μια περίοδο που η χώρα αναζητά το επόμενο αναπτυξιακό της άλμα.
