Ανταρκτική: Ραγδαία κατάρρευση της μεγαλύτερης αποικίας πιγκουίνων στον κόσμο λόγω της κλιματικής κρίσης

Σοβαρό πλήγμα δέχεται η άγρια ζωή στην Ανταρκτική, καθώς η μεγαλύτερη αποικία πιγκουίνων στον πλανήτη έχει χάσει σχεδόν τα δύο τρίτα του πληθυσμού της μέσα σε μόλις δεκατέσσερα χρόνια. Σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο διεθνές περιοδικό Current Biology, η δραματική αυτή συρρίκνωση αποδίδεται άμεσα στην επιτάχυνση της κλιματικής αλλαγής και στη συνακόλουθη αποδιοργάνωση του πολικού θαλάσσιου οικοσυστήματος.

Η πληθυσμιακή κατάρρευση στο νησί Ζαβοντόφσκι

Στο επίκεντρο της επιστημονικής ανησυχίας βρίσκεται το απομονωμένο ηφαιστειογενές νησί Ζαβοντόφσκι, το οποίο αποτελεί το βορειότερο σημείο του νησιωτικού συμπλέγματος των Νότιων Σάντουιτς. Το 2011, η περιοχή φιλοξενούσε περίπου 600.000 γενειοφόρους πιγκουίνους (Pygoscelis antarcticus) και σχεδόν 90.000 χρυσόλοφους πιγκουίνους (Eudyptes chrysolophus). Μέχρι σήμερα, ωστόσο, ο αριθμός των γενειοφόρων πιγκουίνων έχει μειωθεί κατακόρυφα, με απώλειες που αντιστοιχούν σε πάνω από μισό εκατομμύριο αναπαραγωγικά πτηνά.

Όπως επεσήμανε ο επικεφαλής της έρευνας, Νόρμαν Ράτκλιφ, από τη Βρετανική Υπηρεσία Ανταρκτικής (BAS), πρόκειται για μια άνευ προηγουμένου δημογραφική κρίση. Εξαιτίας των μαζικών απωλειών, το Ζαβοντόφσκι εκτιμάται ότι έχασε τα πρωτεία ως η πολυπληθέστερη αποικία στον κόσμο, παραχωρώντας τη θέση του στο Ακρωτήριο Άντερ στη Θάλασσα Ρος. Παράλληλα, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αν η φθίνουσα πορεία συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό, το είδος θα πρέπει σύντομα να ενταχθεί στην κατηγορία των απειλούμενων.

Η άνοδος της θερμοκρασίας και η διατροφική κρίση

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ο κυριότερος υπεύθυνος πίσω από αυτό το φαινόμενο είναι η υπερθέρμανση των ωκεανών. Στην Ανταρκτική χερσόνησο και στις γύρω περιοχές, οι χειμερινές θερμοκρασίες έχουν καταγράψει ιστορικά υψηλά, φτάνοντας έως και 5 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα. Ενδεικτικό της κατάστασης είναι το πρόσφατο ρεκόρ της αργεντίνικης βάσης Εσπεράνσα, όπου το θερμόμετρο έδειξε 15,4 βαθμούς Κελσίου —τιμή κατά 20 βαθμούς υψηλότερη από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα.

Η άνοδος της θερμοκρασίας των υδάτων επηρεάζει καθοριστικά το κριλ της Ανταρκτικής, το οποίο αποτελεί τη βασική πηγή τροφής των γενειοφόρων πιγκουίνων. Καθώς τα ψυχρά ρεύματα υποχωρούν, το κριλ μεταναστεύει νοτιότερα προς τη Θάλασσα Γουέντελ, αναγκάζοντας τα πτηνά να διανύουν τεράστιες αποστάσεις χωρίς επιτυχία. Αντιθέτως, οι χρυσόλοφοι πιγκουίνοι του νησιού παρουσίασαν αύξηση 30%, καθώς διαθέτουν πιο ευέλικτες διατροφικές συνήθειες. Ωστόσο, η άνοδος αυτή δεν επαρκεί για να αντισταθμίσει το συνολικό οικολογικό έλλειμμα.

Γιατί αποκλείστηκαν το ηφαίστειο και ο ανθρώπινος παράγοντας

Στο πλαίσιο της έρευνας εξετάστηκαν εναλλακτικές αιτίες για να εξηγηθεί η κατάρρευση. Ο ανθρώπινος παράγοντας αποκλείστηκε εξ αρχής, καθώς οι πλησιέστερες κατοικημένες περιοχές απέχουν χιλιάδες χιλιόμετρα. Επίσης, αναλύθηκαν οι επιπτώσεις της σφοδρής έκρηξης του τοπικού ηφαιστείου το 2016, η οποία είχε καλύψει μεγάλο μέρος της περιοχής με λάβα και τέφρα. Τα επιστημονικά δεδομένα έδειξαν ότι η μείωση των πτηνών ήταν σταθερή και σταδιακή πριν και μετά την έκρηξη, χωρίς να καταγραφεί απότομη πτώση που να συνδέεται άμεσα με το γεωλογικό συμβάν.

Καταλήγοντας, οι επιστήμονες προειδοποιούν για τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης ολόκληρης της τροφικής αλυσίδας. Παρομοιάζοντας το οικοσύστημα της περιοχής με έναν πύργο Jenga, τονίζουν ότι η απώλεια θεμελιωδών ειδών καθιστά ολόκληρη τη δομή της πολικής βιόσφαιρας εξαιρετικά ευάλωτη σε μία γενικευμένη κατάρρευση.