Η ακρίβεια ροκανίζει το οικογενειακό εισόδημα: Σε «επαγγελματίες αγοραστές» μετατρέπονται τα νοικοκυριά

Η ανεξέλεγκτη πίεση των τιμών στα ράφια των σούπερ μάρκετ και το διαρκώς αυξανόμενο κόστος διαβίωσης επιφέρουν βαθιά αποδόμηση στο οικογενειακό εισόδημα των Ελλήνων. Η καθημερινότητα των νοικοκυριών μετατρέπεται σε έναν διαρκή αγώνα υπολογισμού ακόμη και των πλέον στοιχειωδών αναγκών, ενώ η οικονομική ανασφάλεια εδραιώνεται ως η κυρίαρχη κοινωνική πραγματικότητα. Η διεύρυνση του κοινωνικού χάσματος αποτυπώνεται έντονα, καθώς η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών βρίσκεται αντιμέτωπη με καθεστώς οριακής επιβίωσης, την ώρα που μια περιορισμένη μειοψηφία διατηρεί την αγοραστική της άνεση.

Δυσαναλογία αμοιβών και κόστους ζωής: Στο «κόκκινο» η οικονομική ανασφάλεια

Την ανησυχητική αυτή εικόνα σκιαγραφούν με σαφήνεια τα ευρήματα της έρευνας «Κατανάλωση σε Μετάβαση: Οι Δυνάμεις που Διαμορφώνουν το Αύριο της Αγοράς», την οποία πραγματοποίησε η εταιρεία Circana και παρουσίασε ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλός της, Παναγιώτης Μπορέτος, στο συνέδριο ECR Gathering. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 57% των καταναλωτών θεωρεί την αναντιστοιχία μεταξύ μισθών και κόστους ζωής ως τη βασικότερη πηγή πίεσης, με το στεγαστικό κόστος, τη διεθνή αστάθεια και τις αδυναμίες των κρατικών δομών να εντείνουν την αβεβαιότητα.

Η κατάσταση αυτή δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο. Όπως επισημάνθηκε, παρόμοιες κοινωνικές πιέσεις καταγράφονται και σε χώρες όπως η Γαλλία, αποδεικνύοντας τις ευρύτερες ευρωπαϊκές διαστάσεις του προβλήματος όταν οι πολίτες δυσκολεύονται να καλύψουν τα βασικά έξοδα του νοικοκυριού τους. Στην Ελλάδα, ο δείκτης οικονομικής ασφάλειας κατρακυλά στο ανησυχητικό 3,89 με άριστα το 10, ενώ ο δείκτης αντιληπτής ευημερίας περιορίζεται μόλις στο 2,66 (με άριστα το 5). Είναι χαρακτηριστικό πως μόλις το 11% δηλώνει υψηλό επίπεδο ευημερίας, ενώ το 74% των πολιτών παραδέχεται ότι δυσκολεύεται ή τα βγάζει πέρα με εξαιρετικά οριακή προσοχή.

Η έλλειψη επαρκούς εισοδήματος έχει αναγκάσει το 41% των καταναλωτών να αναλώσει μέρος των αποταμιεύσεών του κατά το τελευταίο εξάμηνο, ενώ το 27% χρειάστηκε οικονομική στήριξη από το οικογενειακό περιβάλλον. Παράλληλα, το 17% προσέφυγε σε δανεισμό από συγγενείς και φίλους, την ίδια ώρα που μόλις το 22% κατάφερε να αποταμιεύσει έστω ένα μικρό ποσό.

Η γέννηση του «επαγγελματία αγοραστή» και οι νέες καταναλωτικές συνήθειες

Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο, ο Έλληνας καταναλωτής υποχρεώνεται να μετατραπεί σε έναν άτυπο «επαγγελματία αγοραστή». Δεν πρόκειται για στρατηγική επιλογή, αλλά για έναν επιβεβλημένο μηχανισμό άμυνας απέναντι στις πληθωριστικές πιέσεις. Η μέση μηνιαία δαπάνη στο σούπερ μάρκετ αγγίζει πλέον τα 347 ευρώ, με το 53% των νοικοκυριών να δαπανά έως και 300 ευρώ μηνιαίως.

Η αναδιάρθρωση των αγοραστικών προτεραιοτήτων είναι καθολική: τέσσερις στους πέντε καταναλωτές αναζητούν συστηματικά εκπτώσεις, ενώ το 72% δηλώνει ότι οι προσφορές επηρεάζουν καθοριστικά το περιεχόμενο του καλαθιού. Επιπλέον, το 65% ελέγχει πλέον εξονυχιστικά την τιμή ανά μονάδα μέτρησης (ανά κιλό ή λίτρο) στα ράφια, απορρίπτοντας τις παραπλανητικές συσκευασίες, ενώ το 63% επιλέγει συνειδητά προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας (private label). Η αναζήτηση της βέλτιστης σχέσης ποιότητας-τιμής αποτελεί πλέον τον κυρίαρχο κανόνα επιβίωσης των νοικοκυριών απέναντι στη διαρκή διάβρωση των εισοδημάτων τους.