Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Τι σηματοδοτεί η επικύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή και τα διλήμματα της Αθήνας

Νέους τριγμούς στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Ανατολικής Μεσογείου προκαλεί η απόφαση της λιβυκής Βουλής να προχωρήσει στην κύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου. Η εξέλιξη αυτή διαταράσσει εκ νέου τις σχέσεις ανάμεσα στην Αθήνα και την Τρίπολη, δημιουργώντας σοβαρά εμπόδια στις προοπτικές οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών, ενώ παράλληλα θέτει την ελληνική διπλωματία ενώπιον κρίσιμων στρατηγικών αποφάσεων.

Η διείσδυση της Άγκυρας και η στάση της ανατολικής Λιβύης

Η επικύρωση της συμφωνίας φέρει τόσο συμβολική όσο και πρακτική σημασία. Σε συμβολικό επίπεδο, το μνημόνιο είχε εγκριθεί από το 2019 μέσω του Προεδρικού Συμβουλίου της Λιβύης υπό καθεστώς έκτακτης ανάγκης. Ωστόσο, η νομοθετική επισφράγιση από το Κοινοβούλιο επιβεβαιώνει την κυρίαρχη επιρροή που διατηρεί η Άγκυρα στο εσωτερικό της χώρας, λειτουργώντας ως διαμεσολαβητής ανάμεσα στις αντιμαχόμενες πλευρές, με την οικονομική και στρατιωτική της στήριξη.

Παράλληλα, η κίνηση αυτή αποτυπώνει το αδιέξοδο στο οποίο οδηγήθηκε η ανατολική Λιβύη μετά την αποτυχία των δυνάμεων του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ να καταλάβουν την Τρίπολη το 2019. Καθώς παραδοσιακοί σύμμαχοι αποστασιοποιήθηκαν, η Τουρκία αξιοποίησε το γεωπολιτικό κενό, προσφέροντας στην πλευρά της Βεγγάζης ισχυρότερα ανταλλάγματα από όσα μπορούσε να εγγυηθεί η Αθήνα, παρά τις συνεχείς ελληνικές διπλωματικές προσπάθειες.

Ενεργειακές έρευνες από τη Chevron και το ηλεκτρικό καλώδιο

Οι άμεσες συνέπειες της συμφωνίας αναμένεται να φανούν στο πεδίο της ενέργειας. Η Ελλάδα προετοιμάζεται για την έναρξη των πρώτων ερευνών από τον αμερικανικό κολοσσό Chevron τους επόμενους μήνες σε θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της Κρήτης. Πρόκειται για περιοχή της οποίας τμήματα τέμνονται με τις παράνομες αξιώσεις του τουρκολιβυκού μνημονίου, γεγονός που προμηνύει πιθανή αντίδραση και κλιμάκωση εκ μέρους της Άγκυρας.

Την ίδια ώρα, η νέα αυτή πραγματικότητα περιπλέκει τις συνομιλίες για στρατηγικά έργα υποδομής, όπως το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης (καλώδιο), καθώς και τη γενικότερη προσπάθεια εξομάλυνσης και διαλόγου ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία, παρά τις όποιες παρασκηνιακές διεθνείς διαβουλεύσεις έχουν προηγηθεί.

Η συζήτηση για επέκταση των χωρικών υδάτων στην Κρήτη

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αναθεωρητισμού, εντείνεται η δημόσια και διπλωματική συζήτηση σχετικά με τη δυνατότητα της Αθήνας να ασκήσει τα νόμιμα δικαιώματά της, προχωρώντας στην επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτίως και δυτικά της Κρήτης.

Μια τέτοια κίνηση δεν θα αποτελούσε απλώς άμεση απάντηση στις τουρκολιβυκές μεθοδεύσεις με στόχο την αύξηση του πολιτικού κόστους για τις δύο πλευρές, αλλά θα συνιστούσε έμπρακτη κατοχύρωση της εθνικής κυριαρχίας βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Παρότι μια ενδεχόμενη επέκταση δυτικά της Κρήτης ενδέχεται να προκαλέσει ισχυρές αντιδράσεις από την Τουρκία λόγω των διεθνών ναυτιλιακών περασμάτων, η ελληνική πλευρά καλείται να σταθμίσει τις κινήσεις της και να προασπίσει αποφασιστικά τα κυριαρχικά της συμφέροντα.