Ευρωπαϊκός χάρτης καυσίμων: Από τα 2,60 ευρώ της Δανίας στα 1,66 της Βουλγαρίας – Οι ανισότητες και ο κίνδυνος ελλείψεων

Σε ένα εξαιρετικά επικίνδυνο σταυροδρόμι βρίσκεται η ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά, καθώς οι τιμές των υγρών καυσίμων στα πρατήρια κινούνται πλέον σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Οι γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχουν διαταράξει ριζικά την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, δημιουργώντας ένα έντονο κύμα ακρίβειας που δοκιμάζει τις αντοχές των νοικοκυριών ενόψει της χειμερινής περιόδου.

Το χάσμα Βορρά και Νότου στις ευρωπαϊκές αντλίες

Τα στοιχεία του Εβδομαδιαίου Δελτίου Πετρελαίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταγράφουν ένα πρωτοφανές χάσμα τιμών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στον ευρωπαϊκό Βορρά, η υψηλή φορολογία σε συνδυασμό με τις πιέσεις στην προσφορά εκτινάσσουν το κόστος. Η Δανία κατέχει τα πρωτεία της ακριβότερης βενζίνης, με την τιμή να διαμορφώνεται μεταξύ 2,55 και 2,60 ευρώ ανά λίτρο, ενώ η Φινλανδία καταγράφει το ακριβότερο πετρέλαιο κίνησης στην Ευρώπη, αγγίζοντας τα 2,55 ευρώ. Παρόμοια είναι η εικόνα και στην Ολλανδία, όπου η αμόλυβδη πωλείται στα 2,48 ευρώ και το diesel στα 2,53 ευρώ ανά λίτρο.

Στον αντίποδα, οι χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης παρουσιάζουν σημαντικά χαμηλότερες ονομαστικές τιμές, χωρίς αυτό να σημαίνει πως οι καταναλωτές μένουν αλώβητοι, δεδομένης της περιορισμένης αγοραστικής τους δύναμης. Η Βουλγαρία διατηρεί τη φθηνότερη βενζίνη στην Ε.Ε., με την τιμή της να κυμαίνεται στα 1,66-1,67 ευρώ ανά λίτρο, ενώ στην Κροατία οι κρατικές ρυθμιστικές παρεμβάσεις κρατούν την τιμή σταθερή γύρω στα 1,74-1,82 ευρώ. Αντίθετα, στα Δυτικά Βαλκάνια η Αλβανία ξεχωρίζει ως ακριβή εξαίρεση, με το diesel να ξεπερνά ακόμη και τα 2,30 ευρώ ανά λίτρο.

Η πρωτοκαθεδρία του diesel και το βάρος στις ισχυρές οικονομίες

Ένα από τα πιο ανησυχητικά χαρακτηριστικά της τρέχουσας κρίσης είναι η ανατροπή των παραδοσιακών ισορροπιών ανάμεσα στα δύο βασικά καύσιμα. Το πετρέλαιο κίνησης (diesel) είναι πλέον ακριβότερο από την απλή αμόλυβδη βενζίνη σε 24 από τα 27 κράτη-μέλη της Ε.Ε., με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο να φτάνει τα 2,15 ευρώ ανά λίτρο έναντι 2,01 ευρώ για τη βενζίνη.

Στη Γαλλία και τη Γερμανία, οι τιμές παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, με το diesel να κινείται μεταξύ 2,26 και 2,37 ευρώ ανά λίτρο. Το αυξημένο κόστος στο πετρέλαιο θέρμανσης πιέζει περαιτέρω τη γαλλική κυβέρνηση, η οποία προχωρά σε μέτρα έκτακτης ενίσχυσης για τον περιορισμό των κοινωνικών αντιδράσεων, την ώρα που εξετάζει την αποδέσμευση 2 εκατομμυρίων βαρελιών από τα στρατηγικά της αποθέματα.

Ο εφιάλτης των αποθεμάτων και ο δύσκολος χειμώνας

Πέρα από τις τιμές στο ταμπλό, ο πραγματικός πονοκέφαλος των ευρωπαϊκών αρχών αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού. Η Ευρώπη εισέρχεται στον χειμώνα χωρίς το αναγκαίο «μαξιλάρι ασφαλείας». Οι αποθήκες φυσικού αερίου βρίσκονται κατά μέσο όρο στο 73% της χωρητικότητάς τους –χαμηλό δεκαετίας για την εποχή– με τη Γερμανία να αντιμετωπίζει το οξύτερο πρόβλημα, καθώς τα δικά της αποθέματα βρίσκονται μόλις στο 59%.

Η αναγκαστική στροφή σε προμηθευτές εκτός Μέσης Ανατολής, όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Νότια Κορέα, αυξάνει δραματικά το κόστος ναύλων και μεταφοράς. Παράλληλα, ο εντεινόμενος ανταγωνισμός με τις ασιατικές αγορές για φορτία LNG και καυσίμων καθιστά την ευρωπαϊκή ενεργειακή σταθερότητα εξαιρετικά ευάλωτη στις διαθέσεις των καιρικών συνθηκών των επόμενων μηνών.