Μιχάλι Βιγκ: «Μπέλα Ταρ δεν βγαίνουν εύκολα» – Η σπάνια μαρτυρία του συνθέτη για τον εμβληματικό σκηνοθέτη

Με αφορμή την τιμητική του παρουσία στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, ο διακεκριμένος Ούγγρος συνθέτης, μουσικός και ηθοποιός Μιχάλι Βιγκ κατέθεσε μια βαθιά εξομολόγηση για τη μακροχρόνια καλλιτεχνική του συμπόρευση με τον Μπέλα Ταρ. Λίγους μήνες μετά την απώλεια του κορυφαίου κινηματογραφιστή, το ελληνικό φεστιβάλ στρέφει τους προβολείς στον ιδιαίτερο υπαρξιακό κόσμο των ταινιών του, αναδεικνύοντας τον ρόλο του ανθρώπου που ταύτισε τις μελωδίες του με τη σκοτεινή ποίηση του ουγγρικού σινεμά.

Η αρχή μιας ιστορικής κινηματογραφικής σύμπραξης

Η δημιουργική διαδρομή των δύο δημιουργών εκτάθηκε από το 1983 έως το 2010, χτίζοντας μια σχέση απόλυτης αμοιβαίας εμπιστοσύνης και σταθερότητας. Όπως εξηγεί ο Μιχάλι Βιγκ, η αφετηρία αυτής της συνεργασίας σημειώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980, όταν ο ίδιος ήταν μέλος ενός underground μουσικού σχήματος. Ο Μπέλα Ταρ, ήδη αναγνωρισμένος δημιουργός παρά το νεαρό της ηλικίας του, άκουσε τυχαία μια κασέτα του και ενθουσιάστηκε με ένα συγκεκριμένο κομμάτι, προσκαλώντας τον άμεσα να γράψει τη μουσική για το «Φθινοπωρινό Αλμανάκ».

Κομβικό ρόλο σε αυτή τη διαδρομή διαδραμάτισε και η μοντέρ και συν-σκηνοθέτιδα Ανιές Χρανίτσκι. Ο Βιγκ υπογραμμίζει πως η Χρανίτσκι συμμετείχε ενεργά σε κάθε δημιουργική απόφαση, διαμορφώνοντας μαζί με τον Ταρ έναν αδιάσπαστο πυρήνα που υποδεχόταν και αξιοποιούσε τις μουσικές συνθέσεις.

Δημιουργική αρμονία και η πρόκληση του «Ανθρώπου από το Λονδίνο»

Η συνεργασία των δύο ανδρών χαρακτηρίστηκε από σπάνια αρμονία, την οποία ο Ούγγρος συνθέτης αποδίδει στην κοινή τους κοσμοθεωρία. «Βλέπαμε τον κόσμο από την ίδια αφετηρία», σημειώνει, εξηγώντας πως δεν υπήρξαν ποτέ συγκρούσεις σχετικά με το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Ο Βιγκ παρέδιδε πολλαπλές εκδοχές των θεμάτων του στο στούντιο και η τελική επιλογή γινόταν με φυσικό τρόπο από τον σκηνοθέτη.

Η πιο απαιτητική στιγμή της κοινής τους πορείας σημειώθηκε στην ταινία «Ο Άνθρωπος από το Λονδίνο», βασισμένη στο ομώνυμο έργο του Ζορζ Σιμενόν με πρωταγωνίστρια την Τίλντα Σουίντον. Για τη συγκεκριμένη παραγωγή χρειάστηκε να γραφτούν τουλάχιστον έξι διαφορετικές παραλλαγές του μουσικού θέματος μέχρι να βρεθεί ο ιδανικός τόνος, ωστόσο η διαδικασία ολοκληρώθηκε χωρίς καμία ρήξη.

Η αποχώρηση από την ενεργό δράση και η τελική ετυμηγορία

Αναφερόμενος στην ιστορική απόφαση του Μπέλα Ταρ να εγκαταλείψει τη σκηνοθεσία μετά το «Άλογο του Τορίνο», ο Μιχάλι Βιγκ εξέφρασε τον απόλυτο σεβασμό του για το ψυχικό σθένος του σκηνοθέτη. Ο Ταρ επέλεξε να αποσυρθεί επειδή ένιωθε πως είχε ολοκληρώσει όλα όσα ήθελε να πει, αρνούμενος να επαναλάβει τον εαυτό του – ένα γνώρισμα που, κατά τον συνθέτη, χαρακτηρίζει μόνο τους αληθινά μεγάλους δημιουργούς.

«Μπέλα Ταρ δεν βγαίνουν εύκολα», καταλήγει ο συνθέτης, υπενθυμίζοντας ότι η σπουδαιότητα στην τέχνη δεν χαρίζεται και ότι, εν τέλει, ο μοναδικός αδιάψευστος κριτής της διαχρονικής αξίας ενός έργου παραμένει αποκλειστικά το κοινό.