Ακρίβεια: Τα 20 προϊόντα και υπηρεσίες που «άδειασαν» τις τσέπες των καταναλωτών

Σε μια περίοδο έντονων οικονομικών αναταράξεων, η ακρίβεια συνεχίζει να πιέζει ασφυκτικά τα ελληνικά νοικοκυριά. Αν και ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει εκατοντάδες αγαθά και υπηρεσίες, η πραγματικότητα της καθημερινότητας αποδεικνύεται πολύ πιο συγκεντρωμένη: μόλις 20 είδη αντιπροσωπεύουν το 55,25% του συνολικού καλαθιού των καταναλωτών. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι οι ανατιμήσεις σε αυτή τη στενή ομάδα αγαθών και υπηρεσιών διαμορφώνουν πάνω από το μισό του πληθωρισμού που καταγράφεται στη χώρα.

Ενέργεια, στέγαση και βασικά τρόφιμα στο επίκεντρο των πιέσεων

Η στάθμιση των εξόδων δείχνει ξεκάθαρα πού κατευθύνονται οι περισσότεροι πόροι του μέσου οικογενειακού προϋπολογισμού. Στην κορυφή βρίσκονται τα εστιατόρια και οι καφετέριες με ποσοστό 8,38%, η βενζίνη με 4,69%, τα ενοίκια κύριας κατοικίας με 4,66% και ο ηλεκτρισμός με 4,27%. Αυτές οι τέσσερις κατηγορίες απορροφούν από μόνες τους το 22% των συνολικών δαπανών, ενώ τα καύσιμα, το ρεύμα και η στέγαση αποτελούν ανελαστικές ανάγκες που είναι αδύνατον να περικοπούν.

Όταν εξετάζεται η συνολική εικόνα ανά κατηγορία, η εστίαση μαζί με το έτοιμο φαγητό συγκεντρώνουν το 11,4% των δαπανών, ενώ η ενέργεια (βενζίνη, ηλεκτρικό ρεύμα και πετρέλαιο θέρμανσης) φτάνει το 10,5%. Παράλληλα, πέντε βασικά είδη διατροφής —λαχανικά, ψωμί, μοσχάρι, φρούτα και τυριά— αποσπούν το 10,1% των μηνιαίων εξόδων. Ακολουθούν η υγεία με 5,2%, τα ενοίκια με 4,7%, η ένδυση με 4% και οι τηλεπικοινωνίες με 3,7%.

Το ράλι της πενταετίας: Ποια είδη κατέγραψαν τη μεγαλύτερη άνοδο

Η ανάλυση των στοιχείων σε βάθος πενταετίας αναδεικνύει τους μεγάλους πρωταγωνιστές των ανατιμήσεων. Πρώτο με διαφορά αναδεικνύεται το πετρέλαιο θέρμανσης, καταγράφοντας σωρευτική αύξηση 85,8% (με μέσο ετήσιο ρυθμό 13,2%), εκ των οποίων το 53,2% σημειώθηκε μέσα στο τελευταίο έτος. Στη δεύτερη θέση βρίσκεται το μοσχαρίσιο κρέας, το οποίο ακρίβυνε κατά 76,4% στην πενταετία, ακολουθούμενο από τον ηλεκτρισμό με άλμα 58,8%.

Σημαντικές πιέσεις ασκούν επίσης τα τυριά (+42,6%) και το πρόχειρο φαγητό (+39,2%). Επιπλέον, ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί ο «κολλώδης» πληθωρισμός σε κρίσιμες υπηρεσίες που δεν αποκλιμακώνονται εύκολα, όπως η εστίαση (+33,7%) και τα ενοίκια (+31,8%), τα οποία κινούνται σταθερά με ρυθμούς άνω του 5,5% ετησίως.

Τα ελάχιστα αντίβαρα και η άνιση επιβάρυνση των νοικοκυριών

Στον αντίποδα αυτής της γενικευμένης επιβάρυνσης, ελάχιστα αγαθά και υπηρεσίες λειτούργησαν ως αποσβεστήρες. Η μοναδική κατηγορία που κατέγραψε ουσιαστική μείωση τιμών σε σύγκριση με το 2021 είναι οι τηλεπικοινωνίες, με τα συνδυαστικά πακέτα να υποχωρούν κατά 9,2% και την κινητή τηλεφωνία κατά 5,2%. Ήπιες ανατιμήσεις εμφάνισαν τα καπνικά προϊόντα (+2,3%) και τα είδη προσωπικής υγιεινής (+3,4%), ενώ τα φρούτα, παρά την πενταετή άνοδο, παρουσίασαν ετήσια αποκλιμάκωση 8%.

Η συνολική άνοδος του γενικού δείκτη τιμών κατά 28,2% σε σχέση με το 2020 κρύβει πίσω της βαθιές ανισότητες. Ένα νοικοκυριό που ζει στο νοίκι, εξαρτάται από ιδιωτικό αυτοκίνητο για τις μετακινήσεις του και ζεσταίνεται με πετρέλαιο υφίσταται ένα δυσανάλογα βαρύ πλήγμα. Δεδομένου ότι τα συγκεκριμένα προϊόντα χαρακτηρίζονται από υψηλή ανελαστικότητα ζήτησης, τα περιθώρια περικοπών για τις ευάλωτες εισοδηματικές ομάδες έχουν πλέον εξαντληθεί.