Τουρκία: Αναθέρμανση προσδοκιών για έξι F-35 και άρση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA

Σε τροχιά αναζωπύρωσης εισέρχεται εκ νέου το ζήτημα της συμμετοχής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς F-35, με την Άγκυρα να εκφράζει δημοσίως την αισιοδοξία της για ανατροπή των μέχρι σήμερα δεδομένων. Ο Τούρκος υφυπουργός Εθνικής Άμυνας, Αλπασλάν Καβακλίογλου, επανέφερε στο προσκήνιο τη διεκδίκηση της χώρας του για την παράδοση τουλάχιστον έξι μαχητικών αεροσκαφών F-35, εκτιμώντας παράλληλα ότι οι συνομιλίες με την Ουάσιγκτον μπορούν να οδηγήσουν στην άρση των ασφυκτικών κυρώσεων CAATSA.

Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων και το αίτημα για τα έξι F-35

Η τουρκική πλευρά φαίνεται να επενδύει σε έναν νέο γύρο τεχνικών και πολιτικών διαβουλεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του κ. Καβακλίογλου, η Άγκυρα θεωρεί εφικτή μια θετική κατάληξη, η οποία θα περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον την παραλαβή των έξι αεροσκαφών F-35 που είχαν ήδη κατασκευαστεί για λογαριασμό της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας προτού επιβληθεί το αμερικανικό εμπάργκο.

Υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία αποβλήθηκε επισήμως από την κοινοπραξία παραγωγής των F-35 το 2019, ως άμεση συνέπεια της απόφασής της να προμηθευτεί το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400. Έκτοτε, τα εν λόγω μαχητικά παρέμειναν αποθηκευμένα σε αμερικανικό έδαφος, με την Άγκυρα να διεκδικεί είτε την παράδοσή τους είτε την επιστροφή των προκαταβολών, ύψους περίπου 1,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που είχε ήδη καταβάλει για την ανάπτυξη του προγράμματος.

Το «αγκάθι» των S-400 και ο σκόπελος των κυρώσεων CAATSA

Παρά το θετικό κλίμα που επιχειρεί να καλλιεργήσει το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, οι δυσκολίες παραμένουν ουσιαστικές. Η εφαρμογή του νόμου CAATSA (Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act) από το Κογκρέσο των ΗΠΑ αποτελεί θεσμικό εμπόδιο, καθώς απαιτεί ρητές και δεσμευτικές εγγυήσεις πως το ρωσικό σύστημα S-400 δεν θα παραμείνει λειτουργικό εντός τουρκικής επικράτειας.

Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα καταστήσει σαφές ότι η συνύπαρξη της τεχνολογίας stealth των F-35 με ρωσικά ραντάρ συνιστά απαράδεκτο κίνδυνο ασφαλείας για το ΝΑΤΟ. Ωστόσο, η τουρκική ηγεσία διαβλέπει παράθυρο ευκαιρίας μέσα από ευρύτερες γεωπολιτικές συνεννοήσεις, επιδιώκοντας έναν συμβιβασμό που θα απεμπλέξει την τουρκική αμυντική βιομηχανία από τους περιορισμούς χωρίς να υποστεί πλήρη στρατηγική υποχώρηση.

Οι γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο

Οι εξελίξεις αυτές παρακολουθούνται στενά από την Αθήνα, καθώς η ισορροπία αεροπορικής ισχύος στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Ενώ η Ελλάδα έχει ήδη εξασφαλίσει την ένταξή της στο πρόγραμμα των F-35 και προχωρά στην αναβάθμιση του στόλου των F-16, η Τουρκία προσπαθεί να κλείσει το τεχνολογικό χάσμα συνδυάζοντας την απόκτηση νέων F-16 Viper, συνομιλίες για Eurofighter Typhoon και, εφόσον καταστεί δυνατό, την επιστροφή στα μαχητικά πέμπτης γενιάς.

Το κατά πόσο η αισιοδοξία του Αλπασλάν Καβακλίογλου ανταποκρίνεται σε πραγματική μετατόπιση της αμερικανικής στρατηγικής ή εντάσσεται σε μια προσπάθεια άσκησης διπλωματικής πίεσης μένει να φανεί στις επίσημες τοποθετήσεις της Ουάσιγκτον το προσεχές διάστημα.