ΕΕ: «Μαχαίρι» 141 δισ. ευρώ στον προϋπολογισμό 2028-2034 – Η αναθεωρημένη πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας

Σημαντικές δημοσιονομικές ανακατατάξεις και έντονες παρασκηνιακές διαβουλεύσεις στις Βρυξέλλες σηματοδοτεί η νέα πρόταση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με την αναθεωρημένη συμβιβαστική πρόταση που κατέθεσε η Ιρλανδική Προεδρία, ο κοινοτικός προϋπολογισμός για την επταετία 2028-2034 προβλέπει περικοπές ύψους 141 δισεκατομμυρίων ευρώ, με το συνολικό ύψος των κονδυλίων να διαμορφώνεται πλέον στα 1,622 τρισεκατομμύρια ευρώ.

Η ανάγκη δημοσιονομικής πειθαρχίας και τα νέα δεδομένα

Η κίνηση αυτή αντικατοπτρίζει τις έντονες πιέσεις που ασκούνται από τα κράτη-μέλη που παραδοσιακά υποστηρίζουν τη δημοσιονομική λιτότητα, καθώς και τις αυξημένες απαιτήσεις αποπληρωμής του κοινού ευρωπαϊκού χρέους που δημιουργήθηκε τα προηγούμενα έτη. Η νέα αρχιτεκτονική του προϋπολογισμού καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις αυστηρές εθνικές οικονομικές δυνατότητες και στις διογκούμενες ανάγκες της Ευρώπης, σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας.

Το «κούρεμα» των 141 δισεκατομμυρίων ευρώ στοχεύει στον περιορισμό των εθνικών συνεισφορών, ωστόσο αναμένεται να προκαλέσει τριβές ανάμεσα στις πρωτεύουσες. Οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά πιέζουν σταθερά για έναν πιο περιορισμένο προϋπολογισμό, επικαλούμενες τις πιέσεις στα δικά τους δημόσια οικονομικά, ενώ οι χώρες της περιφέρειας και της Ανατολικής Ευρώπης ζητούν τη διατήρηση των επενδυτικών ροών.

Ποιοι τομείς βρίσκονται στο επίκεντρο των ανακατατάξεων

Αν και η τελική εξειδίκευση των κονδυλίων παραμένει υπό διαπραγμάτευση, οι περικοπές αυτού του μεγέθους θέτουν αναπόφευκτα υπό αμφισβήτηση τις παραδοσιακές κοινοτικές προτεραιότητες. Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος βρίσκονται η Πολιτική Συνοχής και η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), δύο πυλώνες που ιστορικά απορροφούν τη μερίδα του λέοντος των ευρωπαϊκών πόρων.

Ταυτόχρονα, η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να χρηματοδοτήσει κρίσιμους τομείς όπως η κοινή άμυνα, η ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, καθώς και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Η μείωση του συνολικού φακέλου στα 1,622 τρισ. ευρώ σημαίνει ότι ο ανταγωνισμός ανάμεσα στις παλιές και τις νέες προτεραιότητες θα είναι σφοδρός, με κάθε τομέα να διεκδικεί πόρους από μια μικρότερη πίτα.

Ο μακρύς δρόμος των διαπραγματεύσεων μέχρι την τελική συμφωνία

Η συμβιβαστική φόρμουλα της Ιρλανδικής Προεδρίας αποτελεί μόνο ένα πρώτο βήμα στον μακρύ κύκλο των συνομιλιών. Για να υπάρξει οριστική επικύρωση του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου απαιτείται ομοφωνία μεταξύ των «27» κρατών-μελών στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, καθώς και η τελική έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο ιστορικά αντιτίθεται σε δραστικές μειώσεις των αναπτυξιακών δαπανών.

Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να εξελιχθούν σε ένα σύνθετο διπλωματικό πόκερ, καθώς η Αθήνα και οι υπόλοιπες πρωτεύουσες του Νότου προετοιμάζονται να υπερασπιστούν τα κονδύλια συνοχής και τις αγροτικές επιδοτήσεις, σε μια διαπραγμάτευση που θα καθορίσει την πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας για την επόμενη δεκαετία.