Ενεργειακή κρίση: Σχέδιο ανακατανομής ευρωπαϊκών πόρων 700 εκατ. ευρώ προωθεί η Αθήνα

Σε έναν προσεκτικό οικονομικό και διπλωματικό ελιγμό προχωρά η ελληνική κυβέρνηση στις Βρυξέλλες, επιδιώκοντας να εξασφαλίσει τα απαραίτητα εργαλεία για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στις νέες ενεργειακές πιέσεις, χωρίς ωστόσο να διακινδυνεύσει τη δημοσιονομική ισορροπία της χώρας. Η Αθήνα κατέθεσε στο πρόσφατο Eurogroup πρόταση για εσωτερική ανακατανομή ήδη εγκεκριμένων πόρων, μετατοπίζοντας τη συζήτηση από τη διεκδίκηση νέου δημοσιονομικού χώρου στην ευέλικτη αξιοποίηση των υφιστάμενων κονδυλίων.

Η στρατηγική της εσωτερικής ανακατανομής κονδυλίων

Το οικονομικό επιτελείο ξεκαθαρίζει πως το ελληνικό αίτημα δεν αφορά τη χορήγηση πρόσθετων πιστώσεων ούτε την υπέρβαση των καθορισμένων ορίων ελλείμματος. Αντιθέτως, η πρόταση επικεντρώνεται στη διαδικασία της εσωτερικής ανακατανομής (reallocation) και όχι σε νέα κατανομή (extra allocation). Μέσω μιας ευρύτερης και πιο ρεαλιστικής ερμηνείας των επιλέξιμων δαπανών, επιδιώκεται μέρος των πόρων που προορίζονται για υποδομές ενεργειακής ασφάλειας να κατευθυνθεί σε στοχευμένα και προσωρινά μέτρα ενίσχυσης της κοινωνίας και της παραγωγικής βάσης.

Η τακτική αυτή υπαγορεύεται σε μεγάλο βαθμό από τις ευαίσθητες συνθήκες στις διεθνείς αγορές κρατικών ομολόγων. Μια γενικευμένη εξαίρεση ή χαλάρωση του Συμφώνου Σταθερότητας θα μπορούσε να εκληφθεί ως υποχώρηση από τους κανόνες πειθαρχίας, πυροδοτώντας νέες αναταράξεις γύρω από τη βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού δημόσιου χρέους.

Το «πράσινο φως» για τη ρήτρα διαφυγής

Η ελληνική πρωτοβουλία αξιοποιεί ως εφαλτήριο την πρόσφατη επίσημη έγκριση από τους υπουργούς Οικονομικών των «27» στο Ecofin του Λουξεμβούργου, η οποία διεύρυνε την εθνική ρήτρα διαφυγής. Η εν λόγω ρήτρα, που αρχικά κάλυπτε μόνο αμυντικές ανάγκες, επεκτάθηκε έπειτα από κοινό αίτημα της Ελλάδας και της Ιταλίας, καλύπτοντας πλέον και επενδύσεις στον τομέα της ενεργειακής ασφάλειας.

Στη βάση αυτής της ρύθμισης, ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος για την Ελλάδα υπολογίζεται σε 700 εκατ. ευρώ για τη διετία 2026-2027, με 300 εκατ. ευρώ να κατανέμονται στο 2026 και 400 εκατ. ευρώ στο 2027. Στόχος του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών είναι να διατηρηθεί η δυνατότητα χρηματοδότησης στρατηγικών έργων μείωσης του ενεργειακού κόστους, εξασφαλίζοντας παράλληλα τα αναγκαία περιθώρια παρέμβασης όταν οι συγκυρίες απαιτούν άμεση ανακούφιση των καταναλωτών.

Το κρίσιμο πέρασμα στη Σύνοδο Κορυφής

Από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις κατέστησε σαφές ότι τα περιθώρια για διαρκείς νέες δημοσιονομικές ευελιξίες είναι περιορισμένα. Παρ’ όλα αυτά, επιβεβαίωσε ότι οι υπηρεσίες της Κομισιόν εξετάζουν διεξοδικά τα αιτήματα της Αθήνας και της Ρώμης, καθώς η προτεινόμενη λύση συμβαδίζει με τις κατευθυντήριες γραμμές για αυστηρά στοχευμένες ενισχύσεις και όχι οριζόντιες επιδοτήσεις που ενθαρρύνουν την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η ελληνική πρόταση συγκεντρώνει ήδη ευρεία υποστήριξη μεταξύ των κρατών-μελών, περιλαμβανομένων και χωρών του ευρωπαϊκού Βορρά. Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στη Σύνοδο Κορυφής, όπου οι σχετικές αναφορές στα τελικά συμπεράσματα των ηγετών θα δώσουν το έναυσμα για την τεχνική οριστικοποίηση του πλαισίου από την Κομισιόν.