ΗΠΑ: Στα δικαστήρια οδηγείται η σύγκρουση Τραμπ και φαρμακοβιομηχανιών για τις τιμές των φαρμάκων

Σε νέα δικαστική τροχιά εισέρχεται η σφοδρή αντιπαράθεση ανάμεσα στην κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ και τον κλάδο της φαρμακοβιομηχανίας. Το ισχυρότερο λόμπι του τομέα στις Ηνωμένες Πολιτείες προσέφυγε στη Δικαιοσύνη, ζητώντας την ακύρωση του κυβερνητικού σχεδίου που επιδιώκει να συνδέσει τις αποζημιώσεις του προγράμματος Medicare με τις σημαντικά χαμηλότερες τιμές φαρμάκων που ισχύουν σε άλλες ανεπτυγμένες χώρες.

Η προσφυγή της PhRMA και ο κανόνας GLOBE

Η Pharmaceutical Research and Manufacturers of America (PhRMA) κατέθεσε αγωγή σε ομοσπονδιακό δικαστήριο της Ουάσιγκτον, στρεφόμενη κατά του υπουργού Υγείας Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ, του υπουργείου Υγείας, καθώς και των Centers for Medicare & Medicaid Services (CMS). Στο επίκεντρο της νομικής διαμάχης βρίσκεται ο κανόνας GLOBE, ο οποίος εισάγει ένα μοντέλο τιμολόγησης βασισμένο στην αρχή του «πλέον ευνοούμενου κράτους» για το Medicare Part B, το οποίο καλύπτει φάρμακα που χορηγούνται κυρίως σε νοσοκομειακό και κλινικό περιβάλλον.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της PhRMA, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση υπερβαίνει τις συνταγματικές και νομοθετικές της αρμοδιότητες. Ο νομικός σύμβουλος του οργανισμού, Τζιμ Στάνσελ, επισήμανε ότι το Κογκρέσο έχει παραχωρήσει στο CMS αυστηρά περιορισμένη εξουσία για την εφαρμογή πιλοτικών προγραμμάτων. Αντ’ αυτού, όπως υποστηρίζει, η υπηρεσία επιχειρεί να ανατρέψει ολόκληρη τη δομή τιμολόγησης του συστήματος υγείας χωρίς την απαραίτητη κοινοβουλευτική έγκριση.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη αντιπαράθεση διαθέτει ιστορικό προηγούμενο, καθώς το 2020 η PhRMA είχε μπλοκάρει επιτυχώς στα δικαστήρια μια παρόμοια πρωτοβουλία της τότε κυβέρνησης, επικαλούμενη παρατυπίες στη διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης.

Το παράδοξο των εξαιρέσεων και η συρρίκνωση του μέτρου

Παρά την ένταση της νομικής σύγκρουσης, το μέτρο εμφανίζεται πλέον εξαιρετικά αποδυναμωμένο σε σχέση με τον αρχικό του σχεδιασμό. Οι τρέχουσες εκτιμήσεις του υπουργείου Υγείας υπολογίζουν ότι η εξοικονόμηση για το Medicare Part B θα ανέλθει σε μόλις 440 εκατομμύρια δολάρια, όταν η αρχική πρόταση που είχε κατατεθεί προέβλεπε δημοσιονομικό όφελος ύψους 11,9 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Η θεαματική αυτή συρρίκνωση οφείλεται στις παράλληλες απευθείας διαπραγματεύσεις του Λευκού Οίκου με μεγάλους φαρμακευτικούς ομίλους. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη συνάψει ξεχωριστές συμφωνίες με περισσότερες από 24 πολυεθνικές, μεταξύ των οποίων κολοσσοί όπως η Pfizer, η Eli Lilly και η Novo Nordisk. Με τις εταιρείες αυτές να εξαιρούνται από το νέο πλαίσιο, οι αυστηροί κανόνες τιμολόγησης ενδέχεται τελικά να εφαρμοστούν σε μόλις τέσσερις φαρμακοβιομηχανίες.

Θεσμική μάχη για τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας

Καθώς η υπόθεση παίρνει τον δρόμο της δικαιοσύνης, το διακύβευμα ξεπερνά το άμεσο οικονομικό κόστος των φαρμάκων. Η τελική ετυμηγορία αναμένεται να καθορίσει τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας στις ΗΠΑ σχετικά με τη δυνατότητά της να αναμορφώνει κρίσιμους τομείς της δημόσιας υγείας μέσω διοικητικών πράξεων, παρακάμπτοντας τη νομοθετική διαδικασία του Κογκρέσου.