OFF THE RECORD: Μη μου λες να ζω με αναμνήσεις…
Καρκίνος του παγκρέατος: Πότε χειρουργείται και γιατί η πρώτη απόφαση είναι καθοριστική

Ο Νοέμβριος έχει καθιερωθεί διεθνώς ως ο μήνας ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του παγκρέατος, με την παγκόσμια εκστρατεία να καλεί την κοινωνία να «βάψει μωβ τον κόσμο» (Turn Your World Purple). Τα επιδημιολογικά δεδομένα καταγράφουν το μέγεθος της πρόκλησης: σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Συνασπισμό για τον Καρκίνο του Παγκρέατος, περισσότεροι από 530.000 άνθρωποι διαγιγνώσκονται ετησίως με τη νόσο παγκοσμίως, ενώ σχεδόν 490.000 χάνουν τη ζωή τους. Στην Ελλάδα, τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για το 2024 αποτυπώνουν 2.204 νέα περιστατικά και 2.053 θανάτους, καθιστώντας τον καρκίνο του παγκρέατος την τέταρτη συχνότερη αιτία θανάτου από νεοπλασία στη χώρα.
Μπροστά στη διάγνωση, η πρώτη αντίδραση ασθενών και συγγενών είναι ο φόβος και ο αποπροσανατολισμός. Το κυρίαρχο ερώτημα που ανακύπτει αμέσως είναι εάν ο όγκος μπορεί να αφαιρεθεί χειρουργικά. Ωστόσο, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι οι βιαστικές κινήσεις μπορεί να αποβούν μοιραίες και ότι η πρώτη στρατηγική απόφαση καθορίζει ουσιαστικά την έκβαση της νόσου.
Η ανατομική πολυπλοκότητα και τα κριτήρια της χειρουργικής επέμβασης
«Όταν κάποιος έρχεται αντιμέτωπος με τη διάγνωση, επικρατεί πανικός. Η πρώτη προσέγγιση πρέπει να γίνει με ψυχραιμία και στρατηγική», επισημαίνει ο Καθηγητής Δρ. Αριστοτέλης Περράκης, γενικός χειρουργός εξειδικευμένος στην ογκολογική χειρουργική και πιστοποιημένος χειρουργός παγκρέατος. Όπως ξεκαθαρίζει, ο καρκίνος του παγκρέατος δεν είναι πάντοτε άμεσα χειρουργήσιμος.
Το πάγκρεας αποτελεί ένα εξαιρετικά απαιτητικό όργανο λόγω της θέσης του σε άμεση γειτνίαση με μεγάλα αιμοφόρα αγγεία ζωτικής σημασίας, όπως η πυλαία φλέβα, η ηπατική αρτηρία, η κάτω κοίλη φλέβα και η άνω μεσεντέριος αρτηρία. Η ακριβής σχέση του όγκου με αυτά τα αγγεία υπαγορεύει και τη χειρουργική στρατηγική. Εάν ο όγκος διηθεί κρίσιμα αγγεία ή εάν υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις, το άμεσο χειρουργείο αποτελεί λανθασμένη επιλογή. Σε τέτοιες περιπτώσεις προηγείται συστηματική θεραπεία (χημειοθεραπεία) με στόχο τη συρρίκνωση του όγκου και ακολουθεί επανεκτίμηση για πιθανή επέμβαση σε δεύτερο χρόνο.
Ο ρόλος του ογκολογικού συμβουλίου και της εξειδίκευσης
Η λήψη της σωστής απόφασης βασίζεται σε λεπτομερή απεικονιστικό έλεγχο, ο οποίος περιλαμβάνει αξονική και μαγνητική τομογραφία υψηλής ευκρίνειας, καθώς και ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα με δυνατότητα βιοψίας. Τα ευρήματα αξιολογούνται υποχρεωτικά από πολυεπιστημονικό ογκολογικό συμβούλιο, στο οποίο συμμετέχουν ογκολόγοι, χειρουργοί, ακτινολόγοι και γαστρεντερολόγοι.
Η εμπειρία της χειρουργικής ομάδας σε εξειδικευμένα κέντρα υψηλού όγκου περιστατικών αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της επέμβασης. Παράλληλα, η λήψη δεύτερης γνώμης θεωρείται δόκιμη πρακτική σε περιπτώσεις οριακά εξαιρέσιμων όγκων, ώστε να εξαντλούνται όλες οι πιθανότητες θεραπευτικής αντιμετώπισης.
Συμπτώματα που απαιτούν προσοχή και παράγοντες κινδύνου
Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της νόσου είναι η έλλειψη ειδικών συμπτωμάτων στα αρχικά στάδια. Ωστόσο, το πλέον ανησυχητικό σύμπτωμα είναι ο ανώδυνος ίκτερος (κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών χωρίς πόνο), το οποίο εμφανίζεται κυρίως όταν ο όγκος εντοπίζεται στην κεφαλή του οργάνου και απαιτεί άμεση διερεύνηση. Επίμονος πόνος στην κοιλιά ή στην πλάτη και ανεξήγητη ναυτία πρέπει επίσης να αξιολογούνται ιατρικά.
Στους παράγοντες κινδύνου συγκαταλέγονται το οικογενειακό ιστορικό, γνωστές γενετικές μεταλλάξεις, η χρόνια παγκρεατίτιδα, ο πρόσφατα διαγνωσθείς διαβήτης σε μεγαλύτερες ηλικίες, το κάπνισμα, η παχυσαρκία και η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ. Άτομα με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό καρκίνου συνιστάται να εντάσσονται σε εξατομικευμένα προγράμματα προληπτικής παρακολούθησης.
























