Social media: Μυστικοί εξωδικαστικοί συμβιβασμοί εκατομμυρίων με εφήβους για την ψυχική υγεία

Σε μια προσπάθεια να αποτρέψουν δημόσιες και δυνητικά καταστροφικές δικαστικές αναμετρήσεις, οι μεγαλύτεροι κολοσσοί των μέσων κοινωνικής δικτύωσης καταβάλλουν αθόρυβα αποζημιώσεις εκατομμυρίων δολαρίων σε εφήβους. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του Bloomberg Businessweek, τους τελευταίους μήνες έχουν επισφραγιστεί περίπου δώδεκα εμπιστευτικοί εξωδικαστικοί συμβιβασμοί, με τα ποσά ανά υπόθεση να κυμαίνονται κατά κανόνα μεταξύ 2 και 2,5 εκατομμυρίων δολαρίων.

Μόνο τις προηγούμενες δύο εβδομάδες, η Meta συμφώνησε να καταβάλει συνολικά 7 εκατομμύρια δολάρια σε δύο ανήλικους ενάγοντες. Οι κινήσεις αυτές αποτυπώνουν το τεράστιο οικονομικό και νομικό ρίσκο που αντιμετωπίζουν εταιρείες όπως η Meta, το YouTube της Google, η Snap και το TikTok, καθώς βρίσκονται αντιμέτωπες με σχεδόν 9.800 αγωγές σε ομοσπονδιακό και πολιτειακό επίπεδο στις ΗΠΑ.

Η απόφαση-σταθμός στο Λος Άντζελες και το κύμα προσφυγών

Το κύμα των μυστικών συμβιβασμών επιταχύνθηκε δραματικά μετά την πρώτη πιλοτική δίκη που διεξήχθη τον περασμένο Φεβρουάριο στο Λος Άντζελες. Έπειτα από διαδικασία έξι εβδομάδων, το δικαστήριο έκρινε τη Meta και το YouTube συνυπεύθυνες για βλάβες στην ψυχική υγεία μιας νεαρής κοπέλας, επιδικάζοντας αποζημίωση ύψους 6 εκατομμυρίων δολαρίων.

Κατά τη διάρκεια εκείνης της δίκης, ήρθαν στο φως εσωτερικά έγγραφα που συνέκριναν τη λειτουργία των αλγορίθμων με «κουλοχέρηδες» και τις τακτικές της τεχνολογικής βιομηχανίας με εκείνες των καπνοβιομηχανιών. Ο επικεφαλής της Meta, Μαρκ Ζούκερμπεργκ, υποχρεώθηκε σε πολύωρη κατάθεση, ενώ η ενάγουσα περιέγραψε καταστάσεις εθισμού με καθημερινή χρήση του Instagram που έφτανε έως και τις 16 ώρες. Η έκβαση της δίκης οδήγησε σε σχεδόν διπλασιασμό των νέων αγωγών, αναγκάζοντας τις εταιρείες να αναθεωρήσουν τη στάση τους.

Η νομική στρατηγική που παρακάμπτει την ψηφιακή ασυλία

Οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι η παρατεταμένη έκθεση στις πλατφόρμες πυροδότησε σοβαρά προβλήματα, όπως κλινική κατάθλιψη, άγχος, διατροφικές διαταραχές και αυτοκτονικό ιδεασμό. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση 15χρονου από τη Φλόριντα, ο οποίος ξεκίνησε τη χρήση κοινωνικών δικτύων σε ηλικία μόλις οκτώ ετών. Για να κλείσουν την υπόθεση, το YouTube κατέβαλε περισσότερα από 2 εκατομμύρια δολάρια και το TikTok 2,5 εκατομμύρια, ενώ ακολούθησε διακανονισμός και με τη Snap.

Το κλειδί της νομικής επιτυχίας των εναγόντων έγκειται στο ότι δεν στοχοποιούν το περιεχόμενο που αναρτούν οι χρήστες, αλλά τον ίδιο τον εθιστικό σχεδιασμό των εφαρμογών (όπως το κουμπί «like» και η συνεχής ροή). Με αυτό το σκεπτικό, παρακάμπτουν το περίφημο Άρθρο 230 της αμερικανικής νομοθεσίας, το οποίο παραδοσιακά προστάτευε τις ψηφιακές πλατφόρμες από ευθύνες για αναρτήσεις τρίτων.

Γιατί οι τεχνολογικοί κολοσσοί επιλέγουν τη σιωπή

Σε όλες τις συμφωνίες που έχουν ολοκληρωθεί, οι εταιρείες αρνούνται οποιαδήποτε παραδοχή αδικοπραγίας, επιμένοντας ότι επενδύουν συνεχώς σε μηχανισμούς ασφαλείας. Όπως εξηγούν νομικοί αναλυτές, η ρήτρα εμπιστευτικότητας εξυπηρετεί αμφότερες τις πλευρές: τα θύματα προστατεύουν ευαίσθητα ιατρικά δεδομένα, ενώ οι εταιρείες αποφεύγουν τη δημόσια κατακραυγή και την ενθάρρυνση νέων μαζικών διεκδικήσεων.

Το διακύβευμα παραμένει κολοσσιαίο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Bloomberg Intelligence, οι συνολικές οικονομικές υποχρεώσεις από αγωγές ιδιωτών, πολιτειών και περίπου 2.000 σχολικών περιφερειών θα μπορούσαν θεωρητικά να αγγίξουν τα 400 δισεκατομμύρια δολάρια. Με τουλάχιστον δέκα νέες πιλοτικές δίκες να δρομολογούνται έως το 2027, η βιομηχανία των social media φαίνεται πως θα συνεχίσει να πληρώνει ακριβά το τίμημα του εθιστικού της σχεδιασμού.