Eurogroup: Η ενεργειακή ακρίβεια πιέζει τους προϋπολογισμούς – Στο τραπέζι περικοπές 141 δισ. ευρώ στην Ε.Ε.

Με την ενεργειακή ακρίβεια να επιστρέφει ως απειλή για τα νοικοκυριά και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα οξύ δημοσιονομικό δίλημμα. Καθώς οι τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου καταγράφουν νέα άνοδο, οι κυβερνήσεις αναζητούν απεγνωσμένα πόρους στήριξης. Την ίδια στιγμή, η ιρλανδική προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης φέρνει στο προσκήνιο πρόταση για περικοπή ύψους 141 δισεκατομμυρίων ευρώ από τον επόμενο κοινοτικό προϋπολογισμό, εντείνοντας τον προβληματισμό στα κράτη-μέλη.

Το ζήτημα κυριαρχεί στο παρασκήνιο της συνεδρίασης του Eurogroup στις Βρυξέλλες. Παρότι η αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους δεν περιλαμβάνεται ως αυτόνομο θέμα στην επίσημη ατζέντα, συνδέεται άμεσα με τις μακροοικονομικές εξελίξεις, την πορεία του πληθωρισμού και την ανάγκη χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής άμυνας. Σε αντίθεση με το παρελθόν, τα περιθώρια παρέμβασης είναι πλέον ασφυκτικά, καθώς το υψηλό κόστος δανεισμού και οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες δεν επιτρέπουν οριζόντια προγράμματα επιδοτήσεων.

Άλμα στις τιμές φυσικού αερίου και πίεση στα αποθέματα

Η ανησυχία για τους χειμερινούς μήνες εντείνεται από τα δεδομένα στην αγορά καυσίμων. Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό οργανισμό ACER, οι αποθήκες φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονταν στα τέλη Οκτωβρίου στο 75% της χωρητικότητάς τους, καταγράφοντας αισθητή πτώση σε σχέση με το 83% της προηγούμενης περιόδου. Παράλληλα, οι τιμές χονδρικής προσέγγισαν τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, φτάνοντας σε επίπεδα που είχαν να σημειωθούν από τον Δεκέμβριο του 2022.

Η άνοδος αυτή αποδίδεται στις γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή και στον περιορισμό των φορτίων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Ο ACER υπολογίζει ότι η περιφερειακή αστάθεια επιβάρυνε το κόστος εισαγωγών φυσικού αερίου της Ευρώπης κατά 18 έως 33 δισ. ευρώ, ενώ η αναπλήρωση των αποθεμάτων απαίτησε έως και 27 δισ. ευρώ. Προειδοποιητικό μήνυμα έστειλε και ο επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, τονίζοντας ότι σχεδόν 50 εκατομμύρια πολίτες στην Ε.Ε. αδυνατούν ήδη να θερμάνουν επαρκώς τις κατοικίες τους.

Το δημοσιονομικό αδιέξοδο και η ελληνική στρατηγική

Μπροστά σε αυτό το σκηνικό, η Κομισιόν συστήνει αυστηρά στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, εστιάζοντας στην εξοικονόμηση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ωστόσο, για τις χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος, ακόμη και η στοχευμένη στήριξη προσκρούει στις δεσμεύσεις του Συμφώνου Σταθερότητας και στις απαιτήσεις των αγορών ομολόγων.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα έχει ήδη διασφαλίσει ειδική ευελιξία μέσω της επέκτασης της εθνικής ρήτρας διαφυγής για την περίοδο 2026-2028. Η συμφωνία επιτρέπει πρόσθετες επενδυτικές δαπάνες έως 0,3% του ΑΕΠ ετησίως (και έως 0,6% συνολικά) αποκλειστικά για έργα ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας. Παράλληλα, η Αθήνα επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτό τον διάλογο για περαιτέρω δημοσιονομικά περιθώρια σε περίπτωση κλιμάκωσης της κρίσης, ζητώντας να αξιοποιηθούν τα υπερέσοδα που προκύπτουν από τον πληθωρισμό χωρίς να παραβιάζονται τα πλαφόν των καθαρών πρωτογενών δαπανών.