Στην Εθνική Πινακοθήκη τα εμβληματικά πορτρέτα του Όθωνα και της Αμαλίας διά χειρός Νικηφόρου Λύτρα

Ένα νέο κεφάλαιο ανοίγει για δύο από τα πλέον εμβληματικά έργα της νεότερης ελληνικής ζωγραφικής. Περισσότερο από έναν αιώνα μετά τη φιλοτέχνησή τους, τα ολόσωμα πορτρέτα του βασιλιά Όθωνα και της βασίλισσας Αμαλίας με παραδοσιακή ελληνική ενδυμασία, τα οποία φέρουν την υπογραφή του Νικηφόρου Λύτρα, μεταφέρονται από την ιστορική έδρα της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας στην Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου.

Η παραχώρηση των πινάκων πραγματοποιείται με τη μορφή εικοσαετούς χρησιδανείου, με αφορμή τη συμπλήρωση 190 χρόνων από την ίδρυση της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας. Παράλληλα, εντάσσεται στον προγραμματισμό της μεγάλης αναδρομικής έκθεσης που ετοιμάζει η Εθνική Πινακοθήκη για τον Δεκέμβριο, αφιερωμένης στον σπουδαίο Έλληνα ζωγράφο.

Ο ιστορικός δεσμός του βασιλικού ζεύγους με τη Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία

Η ανάθεση των έργων στον Νικηφόρο Λύτρα πραγματοποιήθηκε το 1891, σχεδόν τρεις δεκαετίες μετά την έξωση του Όθωνα και της Αμαλίας από την Ελλάδα. Η απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας να τιμήσει το πρώτο βασιλικό ζεύγος της χώρας εδράζεται στην καθοριστική συμβολή τους στην ίδρυση και εδραίωση του εκπαιδευτικού οργανισμού.

Όπως επεσήμανε ο πρόεδρος της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, καθηγητής Γεώργιος Μπαμπινιώτης, ο Όθων ήταν εκείνος που ενέκρινε με βασιλικό διάταγμα την ίδρυση της Εταιρείας στις 9 Σεπτεμβρίου 1836, ενώ η Αμαλία ανέλαβε την επίτιμη προεδρία της, στηρίζοντας έμπρακτα την εκπαίδευση των θηλέων στην Αθήνα. Παρά τις κατά καιρούς διακυμάνσεις στις σχέσεις τους, η ιστορική μνήμη διατηρήθηκε ζωντανή, οδηγώντας στην παραγγελία των προσωπογραφιών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο ίδιος ο Λύτρας διατηρούσε στενό δεσμό με τον Όθωνα, καθώς χάρη σε βασιλική υποτροφία που του χορηγήθηκε το 1860 κατάφερε να σπουδάσει στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου. Εκεί συνδέθηκε με τον Νικόλαο Γύζη, ο οποίος αργότερα ανέλαβε να προμηθευτεί από τη Γερμανία τις περίτεχνες κορνίζες των έργων.

Απαράμιλλη καλλιτεχνική αξία και συμβολισμός

Κατά την επίσημη παρουσίαση των έργων, η γενική διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης, Συραγώ Τσιάρα, στάθηκε στην υψηλή αισθητική και ιστορική αξία των πινάκων, τονίζοντας πως αποτυπώνουν στιγμές νεωτερικότητας μέσα από την παραδοσιακή ελληνική φορεσιά. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις χρωματικές αντιθέσεις, τη δεξιοτεχνία στη διαχείριση των τόνων του λευκού και του γκρίζου, καθώς και στις κόκκινες λεπτομέρειες που δεσπόζουν στη σύνθεση.

Τα δύο ιστορικά πορτρέτα κοσμούσαν επί 130 και πλέον χρόνια την αίθουσα συνεδριάσεων της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας. Πλέον, στο νέο τους περιβάλλον στην Εθνική Πινακοθήκη, θα είναι προσβάσιμα στο ευρύ κοινό, λειτουργώντας ως γέφυρα ανάμεσα στη συλλογική ιστορική μνήμη και την κορυφαία καλλιτεχνική δημιουργία του 19ου αιώνα.