Ριουσούκε Χαμαγκούτσι: Ο ανθρωπισμός και η αναζήτηση του χαμένου χρόνου στο σύγχρονο σινεμά

Σε μια εποχή όπου ο κινηματογραφικός και τηλεοπτικός κυνισμός συχνά κυριαρχεί, προτάσσοντας ιστορίες σκληρού ρεαλισμού και σοκ, ο Ριουσούκε Χαμαγκούτσι επιλέγει σταθερά έναν εντελώς διαφορετικό δρόμο. Ο βραβευμένος με Όσκαρ Ιάπωνας δημιουργός του «Drive My Car» επανέρχεται με τη νέα του ταινία «Έτσι ξαφνικά» («All of a Sudden»), η οποία μετά την παγκόσμια πρεμιέρα της στο Φεστιβάλ Καννών παρουσιάζεται στο ελληνικό κοινό μέσω του 32ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας – Νύχτες Πρεμιέρας.

Η μέθοδος «Humanitude» και η επαναφορά της μοναδικότητας

Μεταφέροντας τη δράση στην καρδιά της Ευρώπης, ο Χαμαγκούτσι εστιάζει στην ιστορία της Μαρί-Λου, την οποία υποδύεται η Βιρζινί Εφιρά. Ως διευθύντρια ενός οίκου ευγηρίας κοντά στο Παρίσι, εφαρμόζει την πρωτοποριακή μέθοδο «Humanitude», σύμφωνα με την οποία οι τρόφιμοι με άνοια αντιμετωπίζονται με βαθύ σεβασμό, ενσυναίσθηση και ουσιαστική διάθεση επικοινωνίας. Η σχέση της με τη Μαρί, μια Γιαπωνέζα θεατρική σκηνοθέτιδα με καρκίνο τελικού σταδίου, ενισχύει την πίστη της στην αξία της ανθρώπινης ύπαρξης πέρα από ιατρικές ταμπέλες.

Όπως επισημαίνει ο ίδιος ο δημιουργός, στόχος είναι να αναδειχθεί η μοναδικότητα του κάθε ατόμου, το οποίο δεν παύει ποτέ να είναι ένας σκεπτόμενος άνθρωπος, μέλος μιας κοινότητας και φιλόσοφος, ανεξάρτητα από την ασθένεια που αντιμετωπίζει.

Η κοινωνική πίεση και η κλοπή του προσωπικού χρόνου

Κεντρικός άξονας στον προβληματισμό του Ιάπωνα σκηνοθέτη αποτελεί το πώς το σύγχρονο πολιτικοκοινωνικό σύστημα αποστερεί από τους ανθρώπους τον χρόνο. Χωρίς χρόνο, είναι αδύνατο να αναπτυχθεί πραγματική συναναστροφή, ενδιαφέρον και φροντίδα για τον συνάνθρωπο. Σε μια χαρακτηριστική σεκάνς της ταινίας, εμπνευσμένη δομικά από την «Επικίνδυνη αγάπη» του Φριτζ Λανγκ, οι πρωταγωνίστριες αναλύουν σε έναν λευκό πίνακα τον τρόπο με τον οποίο η εργασιακή εξουθένωση συνδέεται άμεσα με τη γήρανση του πληθυσμού και την υποβάθμιση της τρίτης ηλικίας.

«Τα προβλήματα που μας δημιουργεί η καθημερινότητα απομυζούν όλη μας την ενέργεια και τα συναισθήματα», εξηγεί ο Χαμαγκούτσι. Οι προσωπικές επιλογές και ανάγκες των ανθρώπων συχνά καταπνίγονται από τις απαιτήσεις του συστήματος, γεγονός που καθιστά αναγκαία την ορατότητα αυτών των δομών μέσα από την τέχνη.

Αλληλεγγύη και επίγνωση ως απάντηση στην κρίση

Το έργο του Χαμαγκούτσι συντονίζεται σε μεγάλο βαθμό με τις αναζητήσεις των νεότερων γενεών, οι οποίες επαναπροσδιορίζουν την αξία της ψυχικής ευημερίας και της ποιότητας ζωής απέναντι στην αδιάκοπη επαγγελματική ανέλιξη. Προκρίνει την αλληλεγγύη και την επένδυση του χρόνου στον άνθρωπο ως ουσιαστική πράξη αντίστασης.

Αν και ο ίδιος διατηρεί μια ρεαλιστική στάση απέναντι στις δυσκολίες ανατροπής των κατεστημένων δομών, καταλήγει στο ότι η συνειδητοποίηση της πραγματικότητας αποτελεί το πρώτο και θεμελιώδες βήμα για τη γέννηση της ελπίδας.