Πετρέλαιο: Γιατί η βουτιά του Brent δεν φτάνει στην αντλία – Παράταση στις επιδοτήσεις καυσίμων

Έντονο προβληματισμό προκαλεί στους καταναλωτές το γεγονός ότι η κατακόρυφη πτώση των διεθνών τιμών του αργού πετρελαίου δεν αποτυπώνεται άμεσα και αναλογικά στις τιμές των πρατηρίων στην Ελλάδα. Την ώρα που το ευρωπαϊκό Brent έχει υποχωρήσει κατά σχεδόν 19% μέσα σε διάστημα δύο εβδομάδων –με το αμερικανικό WTI να ακολουθεί με πτώση περίπου 15%– οι τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, αναγκάζοντας το οικονομικό επιτελείο να παρατείνει τις έκτακτες επιδοτήσεις.

Το χάσμα ανάμεσα στο αργό πετρέλαιο και τα διυλισμένα προϊόντα

Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), η παγκόσμια αγορά πετρελαίου αναμένεται να περάσει σε καθεστώς υπερπροσφοράς κατά περίπου 1,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ανατρέποντας το έλλειμμα που καταγραφόταν το προηγούμενο διάστημα. Παρά την αποκατάσταση των εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο, η αλυσίδα αξίας των καυσίμων αντιμετωπίζει σύνθετα εμπόδια.

Το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στα στάδια που μεσολαβούν από την εξόρυξη του αργού μέχρι την τελική διάθεση του καυσίμου. Οι περιορισμοί στη δυναμικότητα των διυλιστηρίων, τα αυξημένα ναύλα και τα ασφάλιστρα κινδύνου στις θαλάσσιες μεταφορές, καθώς και οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές αναταράξεις –κυρίως λόγω των κυρώσεων στα ρωσικά πετρελαιοειδή– διατηρούν το κόστος των τελικών προϊόντων σε δυσανάλογα υψηλά επίπεδα.

Η πίεση στο ντίζελ και το βάρος της εγχώριας φορολογίας

Ιδιαίτερα έντονη είναι η στρέβλωση στην αγορά του πετρελαίου κίνησης. Το ντίζελ αποτελεί τη «ραχοκοκαλιά» των ευρωπαϊκών εμπορευματικών μεταφορών, της βιομηχανίας και του αγροτικού τομέα. Η προσφορά του παραμένει εξαιρετικά σφιχτή στην Ευρώπη, με αποτέλεσμα οι τιμές του να αποκλιμακώνονται με πολύ βραδύτερο ρυθμό σε σύγκριση με το αργό πετρέλαιο.

Στην ελληνική αγορά, καθοριστικό παράγοντα αποτελεί και η δομή της τελικής τιμής. Το υψηλό ποσοστό των σταθερών φόρων –όπως ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) και ο ΦΠΑ– λειτουργεί ως «μαξιλάρι» που απορροφά σημαντικό μέρος των διεθνών διακυμάνσεων. Ως αποτέλεσμα, ακόμη και μια σημαντική υποχώρηση της διεθνούς τιμής του αργού επιφέρει μόλις οριακή μεταβολή στην τελική τιμή λιανικής ανά λίτρο.

Νέα παράταση των επιδοτήσεων: Ποια καύσιμα αφορά

Υπό το βάρος των επίμονων πιέσεων και της εύθραυστης διεθνούς συγκυρίας, τα υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανακοίνωσαν τη διατήρηση των κρατικών παρεμβάσεων από τις 16 έως και τις 30 Νοεμβρίου. Το δημοσιονομικό κόστος της νέας δεκαπενθήμερης παράτασης εκτιμάται στα 35 εκατ. ευρώ.

Το σχήμα ενίσχυσης διαμορφώνεται ως εξής:

• Πετρέλαιο κίνησης: Κρατική επιδότηση 15 λεπτά ανά λίτρο στην αντλία, η οποία συνδυάζεται με έκπτωση 5 λεπτών από τις εταιρείες διύλισης, φτάνοντας συνολικά στα 20 λεπτά ανά λίτρο.
• Αμόλυβδη βενζίνη (95 οκτανίων): Κρατική ενίσχυση ύψους 10 λεπτών ανά λίτρο.
• Πετρέλαιο θέρμανσης: Συνολική ελάφρυνση 40 λεπτών ανά λίτρο, εκ των οποίων τα 20 λεπτά προέρχονται από το κράτος και τα 20 λεπτά από τα διυλιστήρια.

Η παράταση αυτή κρίθηκε επιβεβλημένη, καθώς η μερική αποκλιμάκωση των διεθνών δεικτών δεν επαρκεί για να αποτρέψει νέες πληθωριστικές πιέσεις στα νοικοκυριά και την πραγματική οικονομία κατά την έναρξη της χειμερινής περιόδου.