Φοροδιαφυγή: «Ενέσεις» 9,1 δισ. ευρώ στα δημόσια ταμεία την τετραετία 2024-2027

Σε ένα από τα πιο κρίσιμα στηρίγματα για τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας εξελίσσεται η μάχη κατά της φοροδιαφυγής. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία και τις εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου, τα πρόσθετα κρατικά έσοδα από τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και την πάταξη της αδήλωτης οικονομικής δραστηριότητας αναμένεται να ανέλθουν στα 9,16 δισ. ευρώ για την τετραετία 2024-2027.

Η σταθερά ανοδική τροχιά των εισπράξεων αντικατοπτρίζει την απόδοση μιας συνδυαστικής στρατηγικής, η οποία περιλαμβάνει ψηφιακά εργαλεία, υποχρεωτικές διασυνδέσεις, στοχευμένες διασταυρώσεις και αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο φορολόγησης των ελεύθερων επαγγελματιών.

Η ανοδική πορεία των εσόδων και τα ψηφιακά εργαλεία

Η κλιμάκωση της απόδοσης των μέτρων αποτυπώνεται καθαρά στους ετήσιους αριθμούς. Για το 2024, τα πρόσθετα έσοδα υπολογίστηκαν σε 1,76 δισ. ευρώ, ενώ το 2025 αυξήθηκαν στα 2,2 δισ. ευρώ, καθώς τέθηκαν σε πλήρη παραγωγική λειτουργία τα συστήματα διασύνδεσης των ταμειακών μηχανών με τα τερματικά POS και η πλατφόρμα myDATA της ΑΑΔΕ.

Για το 2026 η ενίσχυση προβλέπεται να φτάσει τα 2,5 δισ. ευρώ, ενώ το 2027 το συνολικό ετήσιο όφελος εκτιμάται ότι θα αγγίξει τα 2,7 δισ. ευρώ. Στην περαιτέρω αύξηση αναμένεται να συμβάλει καθοριστικά η καθολική επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας στο σύνολο της αγοράς. Παράλληλα, κομβικό ρόλο στην αύξηση της βάσης διαδραμάτισε η εφαρμογή του τεκμαρτού τρόπου φορολόγησης των αυτοαπασχολούμενων, η οποία συνεισέφερε πάνω από 500 εκατ. ευρώ στα δημόσια ταμεία.

Η διεύρυνση των ηλεκτρονικών πληρωμών, η ραγδαία εξάπλωση του συστήματος άμεσων πληρωμών IRIS, η υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση, καθώς και οι συνεχείς φυσικοί έλεγχοι για τη διαπίστωση της ορθής λειτουργίας των συστημάτων, διαμορφώνουν ένα ολοένα και πιο στενό πλαίσιο ελέγχου των συναλλαγών.

Ιστορική υποχώρηση στο «κενό ΦΠΑ»

Η αποτελεσματικότητα των μέτρων επιβεβαιώνεται εμφατικά από τη σημαντική συρρίκνωση του λεγόμενου «κενού ΦΠΑ» (VAT gap) —της διαφοράς μεταξύ των προσδοκώμενων και των πραγματικών εισπράξεων ΦΠΑ. Πρόκειται για έναν διεθνώς αναγνωρισμένο δείκτη καταγραφής της φοροδιαφυγής και της φορολογικής απειθαρχίας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα κατέγραψε εντυπωσιακή πρόοδο: το κενό ΦΠΑ, το οποίο το 2019 άγγιζε το ανησυχητικό 24%, περιορίστηκε στο 12,4% το 2022 και στο 11,4% το 2023. Οι εκτιμήσεις για το 2024 τοποθετούν τον δείκτη στο 9%, δηλαδή χαμηλότερα από το ψυχολογικό όριο του 10% και πολύ κοντά στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πτώση κατά 15 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε μία πενταετία μεταφράζεται σε δισεκατομμύρια ευρώ που ενσωματώθηκαν απευθείας στο επίσημο οικονομικό κύκλωμα.

Οι εκκρεμότητες που στερούν επιπλέον εισπράξεις

Παρά τα θετικά αποτελέσματα, αναλυτές επισημαίνουν ότι το δημοσιονομικό όφελος θα μπορούσε να είναι ακόμα μεγαλύτερο, εάν δεν παρατηρούνταν καθυστερήσεις στην υλοποίηση συγκεκριμένων παρεμβάσεων. Η πλήρης εφαρμογή του ψηφιακού πελατολογίου και του ψηφιακού δελτίου αποστολής, η διασύνδεση των POS με τις αντλίες στα πρατήρια καυσίμων, καθώς και η υποχρεωτική εξόφληση των μισθωμάτων αποκλειστικά μέσω του τραπεζικού συστήματος, αποτελούν μέτρα που έχουν εξαγγελθεί αλλά έχουν λάβει διαδοχικές παρατάσεις.

Η άμεση ενεργοποίηση και αυτών των ψηφιακών δικλίδων ασφαλείας θεωρείται κρίσιμη για να κλείσουν οριστικά τα παράθυρα της «μαύρης» οικονομίας, απελευθερώνοντας περαιτέρω πόρους για την ενίσχυση της κοινωνικής πολιτικής και τη μείωση των φορολογικών βαρών.