ΟΗΕ: Ιστορικό ψήφισμα για την αλλαγή του παγκόσμιου χάρτη – Αποκαθίσταται το πραγματικό μέγεθος των ηπείρων

Σε μια ιστορική απόφαση προχώρησε η Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, εγκρίνοντας ψήφισμα που προωθεί μια νέα, πιστή στην πραγματικότητα χαρτογραφική απεικόνιση των ηπείρων και των χωρών. Η πρόταση, η οποία κατατέθηκε από αφρικανικά κράτη με πρωτοβουλία του Τόγκο, έχει ως στόχο να διορθώσει τις γεωγραφικές στρεβλώσεις αιώνων που κληροδότησε η παραδοσιακή μερκατορική προβολή.

Το ψήφισμα έλαβε ευρεία στήριξη, συγκεντρώνοντας 164 ψήφους υπέρ, 6 αποχές και μόλις μία ψήφο κατά, εκείνη των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η στρέβλωση της μερκατορικής προβολής

Εδώ και σχεδόν πέντε αιώνες, η κυρίαρχη αποτύπωση της Γης στα σχολικά εγχειρίδια και στους περισσότερους έντυπους χάρτες βασίζεται στην προβολή του Γκέραρντ Μερκάτορα, η οποία σχεδιάστηκε το 1569 κυρίως για τις ανάγκες της ναυσιπλοΐας. Παρότι εξυπηρετούσε τον προσανατολισμό των πλοίων, η συγκεκριμένη τεχνική παραμορφώνει δραματικά τις χερσαίες μάζες, συρρικνώνοντας τις περιοχές κοντά στον Ισημερινό και μεγεθύνοντας δυσανάλογα τα εδάφη που βρίσκονται πλησίον των πόλων.

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της οπτικής παραμόρφωσης αφορά τη Γροιλανδία, η οποία στους παραδοσιακούς χάρτες εμφανίζεται σχεδόν ισομεγέθης με την Αφρική. Στην πραγματικότητα, η αφρικανική ήπειρος είναι 14 φορές μεγαλύτερη. Η υιοθέτηση ενός χάρτη που αποδίδει την πραγματική κλίμακα επιδιώκει να αποκαταστήσει τη γεωγραφική ακρίβεια και να άρει τις λανθασμένες αντιλήψεις που έχουν παγιωθεί στην παγκόσμια κοινή γνώμη.

Η πρωτοβουλία του Τόγκο και οι αντιδράσεις

Το Τόγκο τέθηκε επικεφαλής της διπλωματικής εκστρατείας για την αλλαγή του χάρτη. Όπως διευκρίνισε ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Ρομπέρ Ντάσεϊ, το ψήφισμα δεν έχει νομικά δεσμευτικό χαρακτήρα και «σε καμία περίπτωση δεν απαγορεύει τη χρήση των μερκατορικών χαρτών για τη ναυσιπλοΐα και την αεροπλοΐα». Παρά ταύτα, η χώρα της Δυτικής Αφρικής δεσμεύτηκε να αντικαταστήσει πλήρως τα σχολικά βιβλία γεωγραφίας μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους, φιλοδοξώντας να λειτουργήσει ως παράδειγμα για τη διεθνή κοινότητα.

Η αφρικανική διπλωματία προγραμματίζει επαφές με κυβερνήσεις, εκπαιδευτικούς οργανισμούς αλλά και τεχνολογικές εταιρείες χαρτογράφησης και γεωεντοπισμού, προκειμένου να ενσωματωθούν οι νέες κλίμακες στις ψηφιακές εφαρμογές.

Αντίθετα, οι ΗΠΑ εξέφρασαν την έντονη διαφωνία τους, υποστηρίζοντας ότι το ψήφισμα προωθεί μια «ιδεολογική ατζέντα» και συνιστά «περισπασμό» από τα ουσιώδη ζητήματα της διεθνούς ειρήνης και σταθερότητας. Απαντώντας, η πλευρά του Τόγκο συνέδεσε την πρωτοβουλία με τη διαχείριση της αποικιοκρατικής κληρονομιάς, ξεκαθαρίζοντας πως δεν πρόκειται για επίθεση κατά άλλων πολιτισμών, αλλά για αναγνώριση της πραγματικότητας: «Ο κόσμος αλλάζει. Η Αφρική αλλάζει επίσης».