Νέο κληρονομικό δίκαιο: Όλες οι αλλαγές για νόμιμη μοίρα, χρέη και ακίνητα – Τι εξήγησε ο Γιάννης Μπούγας

Σε ουσιαστικές τομές στις κληρονομικές σχέσεις και τις μεταβιβάσεις περιουσίας προχωρά η κυβέρνηση, με στόχο τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου, την αποσυμφόρηση των δικαστηρίων και την άρση των χρόνιων αδιεξόδων στη διαχείριση ακινήτων. Ο υφυπουργός Δικαιοσύνης, Γιάννης Μπούγας, μιλώντας στην εκπομπή «Συνδέσεις» του ERTnews, ανέλυσε τις βασικές πτυχές του νέου Κληρονομικού Δικαίου, διευκρινίζοντας ότι οι νέες ρυθμίσεις αφορούν θανάτους που επέρχονται από τις 16 Σεπτεμβρίου και μετά.

Νόμιμη μοίρα: Μετατροπή σε χρηματική αξίωση και τέλος στα «εγκλωβισμένα» ακίνητα

Μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις αφορά τη φύση της νόμιμης μοίρας. Μέχρι σήμερα, η νόμιμη μοίρα αποτελούσε εμπράγματο δικαίωμα επί των ακινήτων και των περιουσιακών στοιχείων της κληρονομιάς σε ποσοστό εξ αδιαιρέτου, γεγονός που συχνά οδηγούσε σε πολυετείς δικαστικές διαμάχες και απαξίωση της περιουσίας.

Με το νέο πλαίσιο, η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται σε αμιγώς χρηματική αξίωση. Αυτό σημαίνει ότι ο νόμιμος μεριδιούχος λαμβάνει το ποσό που αντιστοιχεί στην αξία της μερίδας του, χωρίς να αποκτά ποσοστό συνιδιοκτησίας στο ίδιο το ακίνητο. Σε περίπτωση διαφωνίας για την αξία, η απόφαση λαμβάνεται από το δικαστήριο, το οποίο συνυπολογίζει την αντικειμενική και την εμπορική αξία. Παράλληλα, προς εξασφάλιση του δικαιούχου, προβλέπεται η δυνατότητα εγγραφής προσημείωσης μέχρι την πλήρη εξόφληση του ποσού.

Επιπλέον, θεσπίζεται ταχεία διαδικασία εξαγοράς των μεριδίων των συγκληρονόμων. Εάν σε μία εξ αδιαθέτου κληρονομιά προκύψει διαφωνία, οποιοσδήποτε συγκληρονόμος μπορεί, μέσω δικαστικού προσδιορισμού της αξίας, να καταβάλει το αντίτιμο στους υπολοίπους και να αποκτήσει την πλήρη κυριότητα του ακινήτου.

Προστασία της προσωπικής περιουσίας από τα χρέη της κληρονομιάς

Καθοριστική είναι και η αλλαγή στον τομέα των κληρονομικών βαρών. Ο κληρονόμος παύει πλέον να ευθύνεται με την ατομική του περιουσία για τις οφειλές του θανόντος. Η ευθύνη του περιορίζεται αποκλειστικά και μόνο μέχρι το ύψος της αξίας των περιουσιακών στοιχείων που κληρονομεί.

Με τη ρύθμιση αυτή, οι πιστωτές μπορούν να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις τους μόνο από τα στοιχεία της ίδιας της κληρονομιάς (μέσω εκποίησης ή πλειστηριασμού), μεταφέροντας το σχετικό βάρος των διαδικασιών από τους πολίτες στους δανειστές.

Ο νέος θεσμός των κληρονομικών συμβάσεων

Το νέο Κληρονομικό Δίκαιο εισάγει επίσης τον θεσμό της κληρονομικής σύμβασης, ο οποίος προσφέρει ευελιξία στον προγραμματισμό της διαδοχής. Ο θεσμός αυτός μπορεί να εφαρμοστεί κυρίως σε δύο περιπτώσεις:

• Στην έγκαιρη παραίτηση εν δυνάμει κληρονόμου από μελλοντικά κληρονομικά δικαιώματα έναντι άμεσης καταβολής του οικονομικού του μεριδίου, επιτρέποντάς του να αξιοποιήσει άμεσα τους πόρους αυτούς.
• Στη διευθέτηση περιουσιακών ζητημάτων σε σύνθετες οικογενειακές δομές (όπως σε δεύτερους γάμους με παιδιά από προηγούμενους γάμους) ή με τη συμμετοχή τρίτων προσώπων.