OFF THE RECORD: Μη μου λες να ζω με αναμνήσεις…
«Με τα μάτια στη Γάζα»: Ο Ντίνος Σιώτης και η δύσκολη ισορροπία ποίησης και καταγγελίας

Η αναμέτρηση της λογοτεχνίας με τη ζωντανή, αιμάσσουσα ιστορία υπήρξε ανέκαθεν ένα από τα δυσκολότερα στοιχήματα για κάθε δημιουργό. Στη νέα του ποιητική συλλογή με τίτλο «Με τα μάτια στη Γάζα: Ανταποκρίσεις από έναν τόπο μαρτυρίου» (εκδόσεις Πόλις), ο πολυγραφότατος και βραβευμένος ποιητής Ντίνος Σιώτης επιλέγει να τοποθετηθεί ευθέως απέναντι στην τραγωδία της Μέσης Ανατολής. Ωστόσο, η άμεση καταφυγή στην καταγγελία φέρνει στο προσκήνιο ένα διαχρονικό αισθητικό ερώτημα: πού σταματά η ποίηση και πού αρχίζει η δημοσιογραφική διαμαρτυρία;
Από την πολιτική ειρωνεία στην άμεση «ανταπόκριση»
Ο Ντίνος Σιώτης, ενεργός στα ελληνικά γράμματα από τη δεκαετία του 1960 και αυτοπροσδιοριζόμενος ως «ακτιβιστής ποιητής», δεν είναι πρωτάρης στον πολιτικό στίχο. Με δεκάδες συλλογές, πεζογραφήματα και πλούσια εκδοτική δράση σε Ελλάδα και εξωτερικό, έχει αποδείξει την ικανότητά του να συνομιλεί με τα κοινωνικά δρώμενα. Μάλιστα, στο πρόσφατο έργο του «Το διάσημο ποίημα» (Καστανιώτης, 2024), τα γεγονότα στη Γάζα εντάχθηκαν μέσα από ένα πρίσμα λεπτής ειρωνείας, αυτοσαρκασμού και πολυφωνίας, διατηρώντας την πολυπλοκότητα της ποιητικής γλώσσας.
Στο νέο του βιβλίο, όμως, το οποίο συγκεντρώνει γραφές από την επίθεση του Οκτωβρίου του 2023 έως τις αρχές του 2026, ο τόνος αλλάζει ριζικά. Η συλλογή λειτουργεί περισσότερο ως ημερολόγιο τραύματος. Η διάθεση για μεταφορές και πολυεπίπεδη ανάγνωση υποχωρεί, παραχωρώντας τη θέση της σε έναν μονόχορδο, οργισμένο λόγο που επιδιώκει να λειτουργήσει ως επείγουσα ανταπόκριση από το μέτωπο μιας εν εξελίξει καταστροφής.

Η υπερχειλίζουσα συγκίνηση και το παράδειγμα του Μπρεχτ
Όταν η πραγματικότητα επιβάλλει εικόνες ακραίας φρίκης, η συγκίνηση του δημιουργού υπερχειλίζει, καθιστώντας την καλλιτεχνική τιθάσευση εξαιρετικά επίπονη. Ιστορικά, κορυφαίοι στρατευμένοι δημιουργοί, όπως ο Μπέρτολτ Μπρεχτ, απέδειξαν ότι ακόμη και σε «κακούς καιρούς για ποίηση», ο δημιουργός οφείλει να μοχθεί για τη φόρμα, τον ρυθμό και το ύφος. Ο πολιτικός στόχος δεν αναιρεί την αισθητική απαίτηση· αντίθετα, την καθιστά αναγκαία συνθήκη για να διατηρηθεί η ισχύς του μηνύματος στον χρόνο.
Στα ποιήματα του τόμου «Με τα μάτια στη Γάζα», όπως στο χαρακτηριστικό «Λιμός στη Γάζα», ο Σιώτης επιλέγει να απογυμνώσει πλήρως τον στίχο από κάθε μεταφορικό ένδυμα. Με αναφορές σε συγκεκριμένα πολιτικά πρόσωπα και κυβερνητικές ευθύνες, η γραφή μετατρέπεται σε δημόσια καταγγελία. Η προσπάθεια ποιητικής μετάπλασης μοιάζει να παραμερίζεται συνειδητά, αφήνοντας το κείμενο να λειτουργήσει ως κραυγή διαμαρτυρίας.
Ηθική συνείδηση έναντι αισθητικής φόρμας
Το εγχείρημα του Ντίνου Σιώτη θέτει τους αναγνώστες ενώπιον ενός κρίσιμου διλήμματος: μπορεί η ηθική αναγκαιότητα να υπερκεράσει την ποιητική λειτουργία; Η συλλογή αποτελεί αναμφίβολα την έκφραση μιας εξεγερμένης συνείδησης που αρνείται να σιωπήσει μπροστά σε μια ανθρωπιστική τραγωδία. Ωστόσο, όταν η τέχνη γυρίζει την πλάτη στα ίδια της τα εκφραστικά μέσα, κινδυνεύει να περιοριστεί σε ένα αποσπασματικό μανιφέστο, του οποίου η δύναμη εδράζεται αποκλειστικά στο δίκαιο του σκοπού και όχι στη διαχρονικότητα του στίχου.
























