Καρκίνος του προστάτη: Οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες για το PSA – Πότε ξεκινά ο έλεγχος και πόσο συχνά απαιτείται

Σε μια καθοριστική αναθεώρηση των κατευθυντήριων οδηγιών της για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη προχώρησε η Αμερικανική Ακαδημία Καρκίνου (ACS). Η επικαιροποίηση, η οποία δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση «CA: A Cancer Journal for Clinicians», συστήνει πλέον επίσημα σε όλους τους άνδρες να υποβάλλονται σε έλεγχο του ειδικού προστατικού αντιγόνου (PSA), καθώς τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα αποδεικνύουν με σαφήνεια ότι ο τακτικός έλεγχος μειώνει δραστικά τόσο τη θνησιμότητα όσο και τα ποσοστά διάγνωσης σε προχωρημένο στάδιο.

Ηλικιακά ορόσημα: Πότε αρχίζει ο έλεγχος και κάθε πότε επαναλαμβάνεται

Από το 2010, όταν και είχαν εκδοθεί οι προηγούμενες οδηγίες, η επιστημονική κοινότητα συγκέντρωσε ισχυρά δεδομένα που τεκμηριώνουν το όφελος της προσυμπτωματικής εξέτασης. Σύμφωνα με τη νέα στρατηγική της ACS, η μέτρηση του PSA διαμορφώνεται με βάση την ηλικία και το ατομικό προφίλ κινδύνου:

Για τους άνδρες με μέσο κίνδυνο, καθώς και για εκείνους που έχουν έναν συγγενή πρώτου βαθμού ο οποίος διαγνώστηκε με καρκίνο του προστάτη σε ηλικία 65 ετών ή μεγαλύτερη, ο έλεγχος συνιστάται να ξεκινά στα 45 έτη. Η εξέταση αίματος πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε δύο χρόνια μέχρι και τη συμπλήρωση του 69ου έτους.

Για την ηλικιακή ομάδα 70 έως 74 ετών, τα ερευνητικά δεδομένα είναι λιγότερο ισχυρά όσον αφορά το καθολικό όφελος. Συνεπώς, η συνέχιση του προληπτικού ελέγχου εναπόκειται σε εξατομικευμένη συζήτηση ανάμεσα στον άνδρα και τον θεράποντα ιατρό του, λαμβάνοντας υπόψη τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του.

Στις ηλικίες 75 ετών και άνω, ο προληπτικός έλεγχος γενικά δεν συνιστάται. Κατ’ εξαίρεση, μπορεί να εξεταστεί για υγιείς άνδρες ηλικίας 75-79 ετών που το επιθυμούν, ιδίως εάν στις προηγούμενες μετρήσεις τους είχε παρατηρηθεί ανοδική τάση των τιμών του PSA. Από την ηλικία των 80 ετών και έπειτα, η εξέταση δεν συστήνεται, δεδομένου ότι το προσδόκιμο επιβίωσης περιορίζει τα κλινικά οφέλη της πρώιμης ανίχνευσης.

Τι συμβαίνει όταν το PSA είναι αυξημένο: Τα βήματα μετά την εξέταση

Μία μεμονωμένη αυξημένη τιμή PSA δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με διάγνωση κακοήθειας, καθώς ποικίλοι καλοήθεις παράγοντες, όπως η φλεγμονή ή η υπερπλασία, μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδα του αντιγόνου. Για τον λόγο αυτό, οι οδηγίες ορίζουν ότι όταν διαπιστώνεται αυξημένο PSA, η εξέταση αίματος πρέπει απαραιτήτως να επαναλαμβάνεται σε διάστημα δύο εβδομάδων έως τριών μηνών.

Απεικονιστικός έλεγχος και βιοδείκτες πριν από τη βιοψία

Εφόσον τα επίπεδα του ειδικού προστατικού αντιγόνου παραμένουν επιβεβαιωμένα υψηλά και στον επαναληπτικό έλεγχο, η σύγχρονη ιατρική πρακτική απομακρύνεται από την άμεση διενέργεια τυχαίας βιοψίας. Οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες προκρίνουν τη διεξαγωγή στοχευμένης πολυπαραμετρικής μαγνητικής τομογραφίας (mpMRI) ή/και τη χρήση εξειδικευμένων βιοδεικτών.

Αυτή η ενδιάμεση διαγνωστική προσέγγιση επιτρέπει στους ουρολόγους να αξιολογήσουν με ακρίβεια την αναγκαιότητα επέμβασης, μειώνοντας δραστικά τις περιττές βιοψίες και επικεντρώνοντας την προσοχή τους στον εντοπισμό κλινικά σημαντικών όγκων που χρήζουν άμεσης θεραπευτικής παρέμβασης.