Καθαρή ενέργεια: Γιατί επιβραδύνεται η εγκατάσταση νέας ισχύος το 2026 – Οι προειδοποιήσεις του IRENA

Για πρώτη φορά την τελευταία πενταετία, ο ρυθμός προσθήκης νέας δυναμικότητας καθαρής ενέργειας αναμένεται να παρουσιάσει κάμψη σε παγκόσμιο επίπεδο το 2026. Παρά την επείγουσα ανάγκη για επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης, τα ανεπαρκή ηλεκτρικά δίκτυα και οι αναδυόμενοι εμπορικοί φραγμοί δημιουργούν σοβαρά εμπόδια στη διοχέτευση της παραγόμενης ισχύος.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (IRENA), η ραγδαία ανάπτυξη των προηγούμενων ετών συγκρούεται πλέον με τα φυσικά όρια των ενεργειακών υποδομών, καθιστώντας τον εκσυγχρονισμό των δικτύων την πιο κρίσιμη πρόκληση της δεκαετίας.

Το έμφραγμα των υποδομών και η αναντιστοιχία δικτύων

Από το 2021, όταν η πανδημία προκάλεσε εκτεταμένες αναταράξεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες, η εγκατάσταση αιολικών και ηλιακών συστημάτων κατέγραφε αδιάλειπτη επιτάχυνση. Το 2025 αποτέλεσε έτος-ρεκόρ, με την προσθήκη 692 γιγαβάτ (GW) καθαρής ισχύος —αύξηση 15,5% σε ετήσια βάση— ανεβάζοντας τη συνολική παγκόσμια ισχύ στα 5.149 GW, ποσό που αντιπροσωπεύει πλέον το ήμισυ του συνόλου της ηλεκτρικής ενέργειας στον πλανήτη.

Ωστόσο, αυτή η ανοδική πορεία ανακόπτεται. Μιλώντας στο Reuters στο περιθώριο της Διεθνούς Εβδομάδας Ενέργειας της Σιγκαπούρης, ο Γενικός Διευθυντής του IRENA, Φραντσέσκο Λα Καμέρα, υπογράμμισε ότι το βασικό πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη επενδύσεων στην παραγωγή, αλλά η ανεπάρκεια των γραμμών μεταφοράς: «Η κύρια αιτία της μη επίτευξης νέου ρεκόρ στις προσθήκες φέτος είναι η αναντιστοιχία μεταξύ της παραγωγικής ικανότητας και της ικανότητας διανομής και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Το παράδοξο της Κίνας και οι απορρίψεις πράσινης ενέργειας

Στο επίκεντρο της επιβράδυνσης βρίσκεται η Κίνα, η αδιαμφισβήτητη κινητήριος δύναμη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) παγκοσμίως. Η μαζική διείσδυση νέων πάρκων οδήγησε τα εγχώρια δίκτυα στα όριά τους, προκαλώντας εκτεταμένα φαινόμενα «απόρριψης» (curtailment) — δηλαδή αναγκαστικής περικοπής της παραγωγής καθαρής ενέργειας όταν το σύστημα αδυνατεί να την απορροφήσει.

Είναι ενδεικτικό ότι, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, η ενέργεια που απορρίφθηκε στην Κίνα ήταν αρκετή για να τροφοδοτήσει ολόκληρο το Μεξικό για έναν χρόνο. Παρόμοια σημεία συμφόρησης αντιμετωπίζουν αναπτυγμένες αγορές όπως η Αυστραλία και η Ιαπωνία. Ο Φραντσέσκο Λα Καμέρα εκτίμησε πως η άνοδος των εγκαταστάσεων σε άλλες περιοχές του πλανήτη δεν επαρκεί για να ισοσκελίσει την επιβράδυνση του κινεζικού γίγαντα.

Κίνδυνος για τους κλιματικούς στόχους

Η εξέλιξη αυτή σημειώνεται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών τριγμών. Οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή έχουν αναδείξει την ανάγκη για ενεργειακή ασφάλεια και ανεξαρτησία μέσω της πράσινης ενέργειας, η οποία ταυτόχρονα συμβάλλει στη μείωση του κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Την ίδια ώρα, τα Ηνωμένα Έθνη υπενθυμίζουν ότι απαιτούνται επείγουσες και ριζικές μειώσεις των παγκόσμιων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα για την ανάσχεση της κλιματικής αλλαγής. Το μήνυμα της αγοράς είναι πλέον σαφές: χωρίς γενναίες επενδύσεις στα δίκτυα διανομής, στις διασυνδέσεις και στα συστήματα αποθήκευσης, η ενεργειακή μετάβαση κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε παρατεταμένο τέλμα.