Η γαλλική «πυριτιδαποθήκη» απειλεί την Ευρωζώνη: Οι φόβοι για νέα κρίση χρέους και οι πιέσεις στο ευρώ

Σε μια νέα πηγή συστημικής αβεβαιότητας για την Ευρωζώνη εξελίσσεται η δημοσιονομική και πολιτική κατάσταση στη Γαλλία. Η εκτίναξη των αποδόσεων των γαλλικών κρατικών ομολόγων, σε συνδυασμό με το επίμονα υψηλό έλλειμμα και το πολιτικό αδιέξοδο στο Παρίσι, επαναφέρει στο προσκήνιο τα τραύματα της κρίσης χρέους της προηγούμενης δεκαετίας, δημιουργώντας σοβαρές ανησυχίες για ντόμινο επιπτώσεων στην ευρωπαϊκή περιφέρεια και το κοινό νόμισμα.

Το δημοσιονομικό ρήγμα και οι προειδοποιήσεις Κρούγκμαν

Στο επίκεντρο των πιέσεων βρίσκεται η απόδοση του δεκαετούς γαλλικού ομολόγου, η οποία υπερέβη το 5%, καταγράφοντας επίπεδα που είχαν να παρατηρηθούν εδώ και ένα τέταρτο του αιώνα. Ο νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι η άρνηση της γαλλικής πολιτικής ηγεσίας να αντιμετωπίσει ρεαλιστικά τα δομικά προβλήματα του συνταξιοδοτικού συστήματος διαβρώνει την εμπιστοσύνη των αγορών. Με το δημοσιονομικό έλλειμμα να διαμορφώνεται στο 5,4% του ΑΕΠ —σημαντικά υψηλότερα από το όριο του 3% του Συμφώνου Σταθερότητας— και το δημόσιο χρέος να αυξάνεται ταχύτερα από τον ρυθμό ανάπτυξης, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ένωσης δείχνει ευάλωτη.

Παράλληλα, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το κλίμα επιβαρύνεται δραματικά από τον πολιτικό κατακερματισμό ενόψει των εκλογικών αναμετρήσεων. Όπως σημειώνει ο Πέδρο ντελ Πόζο, διευθυντής επενδύσεων της Mutualidad, οι αγορές αμφισβητούν την ικανότητα της χώρας να υλοποιήσει τους στόχους συγκράτησης του ελλείμματος. Η νευρικότητα αυτή αποτυπώνεται καθαρά και στο χρηματιστήριο του Παρισιού, με τον δείκτη CAC να συγκαταλέγεται στους μεγάλους χαμένους της χρονιάς, υποχωρώντας σε χαμηλά επίπεδα έτους.

Ο κίνδυνος μετάδοσης και το φάσμα της ελληνικής κρίσης

Αν και η πιθανότητα άμεσης χρεοκοπίας της Γαλλίας θεωρείται εξαιρετικά χαμηλή (γύρω στο 1,2%), ο Πολ Κρούγκμαν προειδοποιεί για τον κίνδυνο ενός φαύλου κύκλου ανάλογου με εκείνον που βίωσε η Ελλάδα στις αρχές της δεκαετίας του 2010. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η αποστροφή των επενδυτών οδηγεί σε άνοδο των αποδόσεων, πυροδοτεί φυγή κεφαλαίων και τελικά εκτοξεύει το κόστος δανεισμού σε απαγορευτικά επίπεδα.

Ο αντίκτυπος έχει ήδη αρχίσει να επεκτείνεται πέρα από τα γαλλικά σύνορα. Σε ανάλυσή της, η Goldman Sachs τονίζει ότι η ευπάθεια του ευρώ απέναντι στις πιέσεις της αγοράς κρατικού χρέους παραμένει έντονη. Η αμερικανική επενδυτική τράπεζα υπολογίζει ότι κάθε άνοδος κατά 100 μονάδες βάσης στο μέσο κόστος του ευρωπαϊκού χρέους συνεπάγεται υποτίμηση του ενιαίου νομίσματος κατά περίπου 6% έναντι του δολαρίου. Το κόστος δανεισμού σε χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία καταγράφει ήδη ανοδικές τάσεις, αντανακλώντας την ανησυχία για διασυνοριακή μετάδοση.

Μπορεί να υπάρξει ευρωπαϊκή διάσωση;

Παρά την προσδοκία ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα παρέμβει εάν η κρίση κλιμακωθεί, οι οικονομολόγοι επισημαίνουν σημαντικά εμπόδια. Ο Πολ Κρούγκμαν υπογραμμίζει πως η Γαλλία αποτελεί μια περίπτωση που είναι «πολύ μεγάλη για να διασωθεί» (too big to save), ενώ ένα ευρωπαϊκό πακέτο στήριξης θα προσέκρουε σε σφοδρές πολιτικές αντιδράσεις. Χώρες της Νότιας Ευρώπης, οι οποίες υπέστησαν πολυετή αυστηρά προγράμματα λιτότητας, αλλά και η Γερμανία, δύσκολα θα συναινούσαν στη διάσωση μιας οικονομίας που επέδειξε δημοσιονομική χαλαρότητα.

Από την πλευρά του, ο Κλέμενς Φουστ, επικεφαλής του γερμανικού ινστιτούτου Ifo, προειδοποιεί μέσω της Handelsblatt για το ενδεχόμενο μιας νέας κρίσης στην Ευρωζώνη. Όπως εκτιμά, αν και διαφορετική από την προηγούμενη, αυτή η κρίση θέτει τη Γαλλία στο επίκεντρο, καθιστώντας τις επόμενες κινήσεις των ευρωπαϊκών θεσμών κρίσιμες για τη σταθερότητα ολόκληρης της ηπείρου.