ΗΠΑ: Τέλος εποχής με την αποχώρηση από το Ιράκ – Οι γεωπολιτικές ισορροπίες και η νέα περίοδος αβεβαιότητας

Με την ολοκλήρωση της αποχώρησης των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από το Ιράκ, κλείνει οριστικά ένα πολυετές και ταραχώδες κεφάλαιο της σύγχρονης ιστορίας της Μέσης Ανατολής. Η εξέλιξη αυτή, αν και εντάσσεται στο πλαίσιο των προσυμφωνημένων διμερών χρονοδιαγραμμάτων μεταξύ Ουάσιγκτον και Βαγδάτης, σηματοδοτεί την είσοδο της χώρας σε μια νέα, αχαρτογράφητη φάση έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Το χρονοδιάγραμμα της αποχώρησης και η νέα στρατηγική πραγματικότητα

Η στρατιωτική παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών στο Ιράκ, η οποία ξεκίνησε με την εισβολή του 2003 και μετεξελίχθηκε τα τελευταία χρόνια σε συμβουλευτική αποστολή για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, ολοκληρώνει τον επιχειρησιακό της κύκλο. Η Ουάσιγκτον αναδιατάσσει τις στρατηγικές της προτεραιότητες σε παγκόσμιο επίπεδο, επιδιώκοντας να μετατρέψει τη σχέση της με τη Βαγδάτη σε μια συμβατική διμερή συνεργασία στους τομείς της διπλωματίας, της οικονομίας και της εκπαίδευσης των σωμάτων ασφαλείας.

Ωστόσο, η σταδιακή εκκένωση των στρατιωτικών βάσεων και η μείωση της δυτικής αποτρεπτικής ισχύος εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο οι ιρακινές ένοπλες δυνάμεις είναι πλήρως έτοιμες να αναλάβουν αποκλειστικά την ευθύνη για την ασφάλεια και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας.

Ο φόβος του κενού ισχύος και η επιρροή της Τεχεράνης

Η αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων ενδέχεται να δημιουργήσει ένα σημαντικό κενό εξουσίας, το οποίο απειλεί να αποσταθεροποιήσει τις ήδη εύθραυστες ισορροπίες στη Μέση Ανατολή. Στο επίκεντρο των αναλύσεων βρίσκεται η επιρροή του Ιράν, το οποίο διατηρεί ισχυρούς πολιτικούς και θρησκευτικούς δεσμούς με τη Βαγδάτη, καθώς και στενές σχέσεις με ισχυρές σιιτικές παραστρατιωτικές οργανώσεις που δρουν εντός της επικράτειας.

Η ιρακινή κυβέρνηση καλείται πλέον να διαχειριστεί ένα εξαιρετικά απαιτητικό διπλωματικό ισοζύγιο: από τη μία να διαφυλάξει την εθνική της κυριαρχία και από την άλλη να αντισταθεί στις πιέσεις των περιφερειακών δυνάμεων που επιδιώκουν να μετατρέψουν το ιρακινό έδαφος σε πεδίο αντιπαράθεσης δι’ αντιπροσώπων.

Οι προκλήσεις ασφαλείας και η απειλή του Ισλαμικού Κράτους

Παράλληλα, κορυφαία ανησυχία για τη διεθνή κοινότητα παραμένει ο κίνδυνος ανασύνταξης των υπολειμμάτων του Ισλαμικού Κράτους (ISIS). Παρότι το χαλιφάτο έχει ηττηθεί εδαφικά, πυρήνες της οργάνωσης εξακολουθούν να δρουν σε δυσπρόσιτες περιοχές της χώρας και στα σύνορα με τη Συρία, εκτελώντας ασύμμετρες επιθέσεις.

Χωρίς τη συνεχή ροή πληροφοριών και την άμεση αεροπορική υποστήριξη του διεθνούς συνασπισμού, η Βαγδάτη θα πρέπει να αποδείξει στην πράξη τη δυνατότητά της να αποτρέψει την αναζωπύρωση της τρομοκρατίας, διασφαλίζοντας παράλληλα την εσωτερική κοινωνική συνοχή.

Η επόμενη ημέρα για το Ιράκ προμηνύεται κρίσιμη. Ενώ η αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων ικανοποιεί ένα πάγιο αίτημα μεγάλου μέρους του πολιτικού κόσμου, η πρόκληση της οικονομικής ανάκαμψης και της διατήρησης της ειρήνης χωρίς εξωτερικές εγγυήσεις ασφαλείας αποτελεί ένα ιστορικό στοίχημα για το μέλλον της χώρας.