Εργαζόμενοι συνταξιούχοι: Γιατί στρέφονται στα αγροτικά εισοδήματα και το ελεύθερο επάγγελμα – Οι ανισότητες με τους μισθωτούς

Σε απροσδόκητη κατεύθυνση φαίνεται πως οδηγείται το κυβερνητικό σχέδιο για την ενεργοποίηση των συνταξιούχων στην αγορά εργασίας. Παρά την κατάργηση του πέναλτι περικοπής της σύνταξης, στόχος του οποίου ήταν η κάλυψη των ελλείψεων σε εξειδικευμένο προσωπικό και η επιστροφή έμπειρων στελεχών σε μισθωτές θέσεις, τα διαθέσιμα στοιχεία του ΕΦΚΑ αποκαλύπτουν μια τελείως διαφορετική πραγματικότητα.

Η συντριπτική πλειονότητα των συνταξιούχων που δηλώνουν σήμερα επαγγελματική δραστηριότητα δεν εντάσσεται στην παραδοσιακή μισθωτή εργασία. Αντιθέτως, πάνω από τους μισούς στρέφονται στον πρωτογενή τομέα και τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις, ενώ το υπόλοιπο μεγάλο ποσοστό απαρτίζεται από αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες, αναδεικνύοντας τις βαθιές ανισότητες του ισχύοντος νομικού πλαισίου.

Το καθεστώς απαλλαγών στις αγροτικές καλλιέργειες

Το ισχυρότερο κίνητρο για χιλιάδες συνταξιούχους εντοπίζεται στον αγροτικό τομέα. Σύμφωνα με το νομικό πλαίσιο, όσοι αποκτούν καθαρό ετήσιο εισόδημα έως 10.000 ευρώ από αγροτική δραστηριότητα απαλλάσσονται πλήρως από την υποχρέωση καταβολής ασφαλιστικών εισφορών στον ΕΦΚΑ. Το μέτρο αυτό ισχύει οριζόντια, είτε ο συνταξιούχος προέρχεται από τον πρώην ΟΓΑ είτε από ταμεία του αστικού τομέα (ΙΚΑ, ΟΑΕΕ κ.λπ.).

Η συγκεκριμένη ρύθμιση καθιστά την καλλιέργεια γης και τη διαχείριση οικογενειακών αγροτεμαχίων ιδιαίτερα ελκυστική. Οι συνταξιούχοι μπορούν να ενισχύσουν νόμιμα το οικογενειακό τους εισόδημα χωρίς να υποστούν καμία παρακράτηση στη σύνταξή τους ή επιπλέον ασφαλιστικά βάρη, οδηγώντας δεκάδες χιλιάδες πολίτες να δηλώνουν παράλληλο αγροτικό εισόδημα.

Προνόμια για ελεύθερους επαγγελματίες και ειδικές κατηγορίες

Στη δεύτερη μεγάλη κατηγορία εργαζόμενων συνταξιούχων κυριαρχούν οι αυτοαπασχολούμενοι υψηλής ειδίκευσης, όπως γιατροί, μηχανικοί, δικηγόροι και εξειδικευμένοι τεχνίτες. Πολλοί εξ αυτών αξιοποιούν τη δυνατότητα συνταξιοδότησης στο 62ο έτος με τη χρήση πλασματικών ετών ασφάλισης και συνεχίζουν κανονικά το ελεύθερο επάγγελμά τους.

Για τη συγκεκριμένη ομάδα, η διατήρηση του επαγγέλματος παραμένει ιδιαίτερα συμφέρουσα, καθώς εισπράττουν ακέραια τη σύνταξή τους καταβάλλοντας απλώς μια προσαύξηση στις τρέχουσες εισφορές κύριας ασφάλισης. Παράλληλα, εξαιρετικά ευνοϊκό παραμένει το πλαίσιο για τους συνταξιούχους με πιστοποιημένη αναπηρία από 50% και άνω, καθώς εξαιρούνται πλήρως από οποιαδήποτε παρακράτηση ή επιπλέον εισφορά, γεγονός που διευκολύνει την απρόσκοπτη συνέχιση της δραστηριότητάς τους.

Τα αντικίνητρα που «παγώνουν» τη μισθωτή εργασία

Στον αντίποδα, η μισθωτή εργασία συνταξιούχων φαίνεται να προσκρούει σε σημαντικά οικονομικά αντικίνητρα. Η επιβολή παρακράτησης ύψους 10% επί των μηνιαίων μικτών αποδοχών του μισθωτού συνταξιούχου υπέρ του ΕΦΚΑ, σε συνδυασμό με την κλιμακωτή φορολογική επιβάρυνση όταν το νέο εισόδημα προστίθεται στο συνταξιοδοτικό, εξανεμίζει το πραγματικό οικονομικό όφελος.

Αποτέλεσμα αυτής της ασυμμετρίας είναι η αγορά να μην απορροφά τα εξειδικευμένα εργατικά χέρια που σχεδίαζε η κυβέρνηση για τις επιχειρήσεις. Η απασχόληση μετά τη σύνταξη εξελίσσεται τελικά σε προνόμιο για τους επαγγελματίες με δικό τους μπλοκάκι και για όσους διαθέτουν αγροτική γη, αφήνοντας τους μισθωτούς εκτός της νέας εργασιακής πραγματικότητας.