Βίνσεντ βαν Γκογκ: Θρίλερ με πίνακα 180 εκατ. δολαρίων λίγο πριν από τη δημοπρασία του Sotheby’s

Σε ένα απρόσμενο διπλωματικό και νομικό θρίλερ εξελίσσεται η προγραμματισμένη δημοπρασία ενός από τα σπουδαιότερα έργα του Βίνσεντ βαν Γκογκ στη Νέα Υόρκη. Ο διάσημος οίκος Sotheby’s βρίσκεται σε πυρετώδεις διαπραγματεύσεις με τους απογόνους των ιστορικών ιδιοκτητών του πίνακα «Châtaigniers en fleurs» («Ανθισμένες καστανιές»), λίγα μόλις εικοσιτετράωρα πριν το αριστούργημα του 1890 βγει στο σφυρί, με την εκτιμώμενη αξία του να αγγίζει το αστρονομικό ποσό των 180 εκατομμυρίων δολαρίων.

Οι διεκδικήσεις των κληρονόμων και η σκιά του ναζισμού

Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται το ιδιοκτησιακό καθεστώς του πίνακα κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου. Οι εκπρόσωποι των κληρονόμων της εβραϊκής οικογένειας Φίσερ, στην κατοχή της οποίας βρισκόταν παλαιότερα το έργο, υποστηρίζουν ότι η αποξένωσή του δεν έγινε οικειοθελώς, αλλά υπό καθεστώς άμεσου ή έμμεσου εξαναγκασμού, λόγω των διώξεων και της ανόδου των Ναζί στην εξουσία στη Γερμανία.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ των New York Times, ο νομικός εκπρόσωπος των απογόνων απέστειλε επίσημη επιστολή προς τον Sotheby’s, αμφισβητώντας ευθέως τη νομιμότητα των συνθηκών κάτω από τις οποίες ο πίνακας άλλαξε χέρια. Όπως επισημαίνεται, η πώληση της ελαιογραφίας στο Άμστερνταμ πριν από το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου υπήρξε άμεση συνέπεια της οικονομικής ασφυξίας και των σοβαρών απωλειών που υπέστη ο εκδοτικός οίκος της οικογένειας από το ναζιστικό καθεστώς.

Η θέση του Sotheby’s και η ιστορική διαδρομή του έργου

Από την πλευρά του, ο οίκος Sotheby’s τονίζει πως αντιμετωπίζει με απόλυτη σοβαρότητα τα ζητήματα προέλευσης και διεκδίκησης λεηλατημένων έργων τέχνης. Παράλληλα, σημειώνει πως η εκτενής ιστορική έρευνα που πραγματοποίησε δεν έχει τεκμηριώσει μέχρι στιγμής ότι η οικογένεια εξαναγκάστηκε σε πώληση, εκφράζοντας ωστόσο τη βούληση για έναν ουσιαστικό και εποικοδομητικό διάλογο με την πλευρά των απογόνων, ώστε να εξευρεθεί μια αμοιβαία αποδεκτή λύση.

Το ιστορικό του πίνακα, όπως καταγράφεται στα αρχεία προέλευσης, αποτυπώνει τις αναταράξεις του 20ού αιώνα. Ο επιφανής Γερμανός εκδότης Σάμουελ Φίσερ αγόρασε το έργο το 1909. Μετά τον θάνατό του το 1934, ο πίνακας πέρασε στους κληρονόμους του. Νωρίτερα, γύρω στο 1932 ή το 1933, είχε παραδοθεί στον οίκο τέχνης Πάουλ Κασίρερ στο Άμστερνταμ, ενώ το 1936 περιήλθε στην κατοχή της Ανριέτ και του Μαρσέλ Καπφερέρ στο Παρίσι.

Έκτοτε, οι «Ανθισμένες καστανιές» άλλαξαν χέρια άλλες τέσσερις φορές, καταλήγοντας πρόσφατα στη συλλογή Μπλακιέρ-Αριέτα. Καθώς η ημερομηνία της δημοπρασίας πλησιάζει, η διεθνής αγορά τέχνης παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις εξελίξεις, οι οποίες υπενθυμίζουν για άλλη μια φορά τις ανεξίτηλες πληγές που άφησε ο ναζισμός στην πολιτιστική κληρονομιά της Ευρώπης.

ThePostPolitics Newsroom
ThePostPolitics Newsroom