Ανατολική Μεσόγειος: Νέα κλιμάκωση από την Τουρκία για το καλώδιο – Αμφισβητεί τις NAVTEX Ελλάδας και Κύπρου

Σε νέα φάση κλιμάκωσης και διπλωματικού εκβιασμού περνά η Άγκυρα, εντείνοντας την πίεση στο πεδίο της Ανατολικής Μεσογείου με αφορμή τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου. Η τουρκική πλευρά επιχειρεί να επιβάλει de facto τετελεσμένα, υποστηρίζοντας πως οι NAVTEX που έχουν εκδώσει οι αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές αρχές είναι άκυρες, με το επιχείρημα ότι οι εργασίες διεξάγονται σε περιοχή δικής της δικαιοδοσίας όπου δεν έχει παραχωρηθεί σχετική άδεια.

Η τακτική των αντι-NAVTEX και η αμφισβήτηση δικαιοδοσίας

Η στρατηγική της γειτονικής χώρας εδράζεται στην πάγια τακτική της έκδοσης αντι-NAVTEX, μέσω των οποίων ισχυρίζεται ότι τμήματα της θαλάσσιας περιοχής όπου προγραμματίζονται οι έρευνες εμπίπτουν στη δική της υφαλοκρηπίδα. Η τουρκική ρητορική συνδέεται άμεσα με το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο και τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας», επιδιώκοντας να ακυρώσει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην περιοχή.

Σύμφωνα με διπλωματικές εκτιμήσεις, ο βασικός στόχος της Άγκυρας στην παρούσα φάση είναι να εξαναγκάσει την Αθήνα ή την ανάδοχο εταιρεία του έργου να υποβάλει επίσημο αίτημα χορήγησης άδειας προς τις τουρκικές αρχές. Μια τέτοια κίνηση, εάν συνέβαινε, θα συνιστούσε έμμεση αναγνώριση των τουρκικών διεκδικήσεων και θα χρησιμοποιούνταν ως ισχυρό επιχείρημα τόσο στη διεθνή σκηνή όσο και στο εσωτερικό πολιτικό ακροατήριο της Τουρκίας.

Το παρασκήνιο του ενεργειακού παζαριού

Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης (Great Sea Interconnector), το οποίο αποτελεί έργο κοινού ενδιαφέροντος (PCI) για την Ευρωπαϊκή Ένωση, έχει στρατηγική σημασία για την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου και τον τερματισμό της ενεργειακής της απομόνωσης. Για τον λόγο αυτό, η Τουρκία επιχειρεί να το εντάξει σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό παζάρι, αξιοποιώντας την παρουσία ερευνητικών σκαφών ως μοχλό πίεσης.

Η τουρκική πλευρά επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι καμία ενεργειακή υποδομή δεν μπορεί να υλοποιηθεί στην Ανατολική Μεσόγειο χωρίς τη συναίνεση ή τη συμμετοχή της. Με τη διαρκή αμφισβήτηση των διεθνών κανόνων ναυσιπλοΐας και των ορίων ευθύνης για την έκδοση ναυτικών οδηγιών, η Άγκυρα δημιουργεί τεχνητή ένταση, ποντάροντας σε πιθανή υποχώρηση των εμπλεκόμενων πλευρών υπό την απειλή ναυτικού επεισοδίου.

Η απάντηση της Αθήνας και της Λευκωσίας

Απέναντι στις τουρκικές αξιώσεις, Αθήνα και Λευκωσία κινούνται με βάση το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Οι αρμόδιες αρχές ξεκαθαρίζουν ότι η πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων σε διεθνή ύδατα αποτελεί κατοχυρωμένη ελευθερία, η οποία δεν απαιτεί άδεια από παράκτια κράτη, πέραν των προβλεπόμενων ενημερώσεων για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Η διπλωματική στάση της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας παραμένει προσηλωμένη στην ψυχραιμία και την τήρηση της νομιμότητας, απορρίπτοντας κάθε προσπάθεια επιβολής συνδιαχείρισης ή γκριζαρίσματος περιοχών. Ταυτόχρονα, παρακολουθούνται στενά οι κινήσεις του τουρκικού στόλου, διαμηνύοντας πως οι ενεργειακοί σχεδιασμοί που θωρακίζουν την Ευρώπη δεν μπορούν να τεθούν υπό τουρκική ομηρία.