Αλλαγή ώρας: Γιατί οι επιστήμονες προτείνουν να μείνουμε μόνιμα στη χειμερινή

Καθώς τα ρολόγια γυρίζουν μία ώρα πίσω για την καθιερωμένη επιστροφή στη χειμερινή ώρα, η δημόσια συζήτηση για την κατάργηση του μέτρου αναζωπυρώνεται. Ωστόσο, η διεθνής επιστημονική κοινότητα επισημαίνει ότι το ουσιαστικό δίλημμα δεν αφορά απλώς το τέλος της εξαμηνιαίας μετακίνησης των δεικτών, αλλά την επιλογή της ώρας που θα ισχύει καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Πρόσφατη επιστημονική ανάλυση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η καθιέρωση της μόνιμης χειμερινής ώρας αποτελεί την πλέον ενδεδειγμένη λύση για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας, τη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου και τη διατήρηση της ψυχικής ισορροπίας.

Ο κιρκάδιος ρυθμός και η ζωτική αξία του πρωινού φωτός

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η διακοπή των εποχικών αλλαγών μπορεί να περιορίσει τις άμεσες διαταραχές που βιώνει ο οργανισμός δύο φορές τον χρόνο, όμως η οριστική απόφαση φέρει μακροχρόνιες συνέπειες. Ο επικεφαλής της έρευνας και καθηγητής Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας, Ρέιμοντ Λαμ, σημειώνει ότι τα επιστημονικά δεδομένα συνηγορούν ξεκάθαρα υπέρ της χειμερινής ώρας, καθώς το πρωινό φυσικό φως είναι θεμελιώδες για τον ανθρώπινο οργανισμό.

Η σημασία αυτή συνδέεται άμεσα με τον κιρκάδιο ρυθμό, τον εσωτερικό μηχανισμό που ρυθμίζει τον κύκλο ύπνου και εγρήγορσης. Όπως εξηγεί ο καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο «Σάιμον Φρέιζερ» του Καναδά, Ραλφ Μίστλμπεργκερ, τα βιολογικά ρολόγια έχουν μια φυσική τάση να καθυστερούν ελαφρώς σε σχέση με το 24ωρο. Η έκθεση στο πρώτο φως της ημέρας διορθώνει αυτή την απόκλιση, ενισχύει την εγρήγορση και περιορίζει την ημερήσια υπνηλία. Η χειμερινή ώρα επιτρέπει στον ήλιο να ανατέλλει νωρίτερα σύμφωνα με το ρολόι, αποτρέποντας το φαινόμενο μαθητές και εργαζόμενοι να μετακινούνται μέσα στο σκοτάδι κατά τους χειμερινούς μήνες.

Θερινή ώρα: Πλεονέκτημα στην καθημερινότητα, ρίσκο για την υγεία

Αν και η θερινή ώρα παραμένει ιδιαίτερα δημοφιλής λόγω των επιπλέον ωρών φωτός τα απογεύματα —γεγονός που ευνοεί τις υπαίθριες δραστηριότητες, την κοινωνική ζωή και την οικονομία—, το τίμημα για τη φυσιολογία μπορεί να αποδειχθεί βαρύ. Σε περίπτωση μόνιμης εφαρμογής της, η ανατολή του ηλίου τον χειμώνα θα μετατεθεί σημαντικά αργότερα, παρατείνοντας το πρωινό σκοτάδι και επιτείνοντας τη χρόνια στέρηση ύπνου.

Από την πλευρά της, η ιατρική λειτουργός δημόσιας υγείας του οργανισμού Vancouver Coastal Health, Αλεξάντρα Τσόι, υπογραμμίζει πως «η πολιτική για την ώρα είναι πολιτική δημόσιας υγείας». Η ίδια κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι εάν οι κυβερνήσεις προκρίνουν τελικά τη μόνιμη θερινή ώρα, οφείλουν να λάβουν προστατευτικά μέτρα: από ασφαλέστερες πρωινές μετακινήσεις και ευέλικτα ωράρια προσέλευσης, μέχρι στενή παρακολούθηση των επιπτώσεων στην ψυχική υγεία και τα ποσοστά ατυχημάτων.

Το ευρωπαϊκό αδιέξοδο και η επόμενη ημέρα

Παρά τις συστάσεις των ειδικών και την απόφαση των ευρωπαϊκών οργάνων να ανοίξει ο δρόμος για την κατάργηση του μέτρου, η διαδικασία σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένει σε στασιμότητα. Στην Ελλάδα και στις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης, οι πολίτες συνεχίζουν να ρυθμίζουν τα ρολόγια τους δύο φορές τον χρόνο. Ωστόσο, η συσσώρευση επιστημονικών στοιχείων δείχνει ότι μια οριστική μετάβαση θα πρέπει να βασιστεί στους βιολογικούς κανόνες και όχι στις πρόσκαιρες συνήθειες της καθημερινότητας.