Έκθεση Κομισιόν για Τουρκία: Αυστηρά μηνύματα για ηλεκτρικό καλώδιο, τουρκολιβυκό μνημόνιο και casus belli

Σαφείς αιχμές και αυστηρές συστάσεις προς την Άγκυρα περιλαμβάνει η ετήσια έκθεση προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία. Η Κομισιόν καταγράφει με μελανό τρόπο την παρελκυστική και επιθετική συμπεριφορά της γειτονικής χώρας έναντι της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, εστιάζοντας στην παρεμπόδιση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση, την επιμονή στο άκυρο τουρκολιβυκό μνημόνιο και τη διατήρηση της απειλής πολέμου (casus belli) στο Αιγαίο. Παράλληλα, οι Βρυξέλλες καλούν ευθέως την τουρκική ηγεσία να δεσμευτεί στην ειρηνική επίλυση των διαφορών, ακόμη και με προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

Το μπλόκο στο Great Sea Interconnector και το παράνομο τουρκολιβυκό σύμφωνο

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην παρεμπόδιση των ερευνητικών εργασιών για το Great Sea Interconnector, το στρατηγικής σημασίας έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου. Σύμφωνα με την έκθεση, παρότι η Τουρκία κατέχει σημαντικό γεωγραφικό ρόλο στην περιφερειακή διασυνδεσιμότητα, αρνείται να ευθυγραμμιστεί πλήρως με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, δημιουργώντας προσκόμματα σε πρωτοβουλίες κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.

Στο ζήτημα του τουρκολιβυκού μνημονίου, η Κομισιόν επαναλαμβάνει κατηγορηματικά την πάγια θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης: η εν λόγω συμφωνία παραβιάζει ευθέως τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών, αντιβαίνει στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και κρίνεται νομικά άκυρη, χωρίς να παράγει έννομες συνέπειες για άλλα κράτη. Υπενθυμίζεται επίσης ότι η πρόσθετη συμφωνία συνεργασίας για τους υδρογονάνθρακες δεν έχει επικυρωθεί από τη λιβυκή πλευρά, ενισχύοντας τη διεθνή αμφισβήτηση της νομιμότητάς της.

Επιμονή στο casus belli, «Γαλάζια Πατρίδα» και η οδός της Χάγης

Στο πεδίο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει πως παρά τη βελτίωση του κλίματος διαλόγου από το 2023, δεν έχει σημειωθεί ουσιαστική αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο. Κομβικό σημείο τριβής παραμένει η ισχύς της απόφασης της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995 περί casus belli, σε περίπτωση που η Ελλάδα ασκήσει το νόμιμο δικαίωμά της για επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο.

Για την υπέρβαση των εντάσεων, η Κομισιόν καλεί την Τουρκία να προσχωρήσει έμπρακτα στις αρχές της καλής γειτονίας και να αποδεχθεί την ειρηνική διευθέτηση των οριοθετήσεων, προκρίνοντας τη συναίνεση για παραπομπή των ζητημάτων στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Ταυτόχρονα, εκφράζεται έντονη ανησυχία για τη συμπερίληψη του αναθεωρητικού δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» στα τουρκικά σχολικά εγχειρίδια, τις μονομερείς ανακηρύξεις «θαλάσσιων πάρκων», την έκδοση παράτυπων NAVTEX, καθώς και τις επαναλαμβανόμενες παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων και του εθνικού εναέριου χώρου.

Το Κυπριακό και οι ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της Άγκυρας

Όσον αφορά το Κυπριακό, η έκθεση επικρίνει την επιμονή της Άγκυρας στη ρητορική περί «λύσης δύο κρατών», υπογραμμίζοντας ότι μια τέτοια προσέγγιση έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις αποφάσεις και τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαμηνύει ότι η πλήρης εξομάλυνση των σχέσεων με την Κυπριακή Δημοκρατία και ο σεβασμός της κυριαρχίας όλων των κρατών-μελών αποτελούν αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση για οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδο στις ευρωτουρκικές σχέσεις.