Άνοια: Διπλασιασμός των νέων περιστατικών έως το 2050 – Συναγερμός από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα

Σε μια άνευ προηγουμένου υγειονομική πρόκληση εξελίσσεται η εξάπλωση των νευροεκφυλιστικών παθήσεων παγκοσμίως. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα νέας επιστημονικής μελέτης, ο αριθμός των νέων, ετήσιων διαγνώσεων άνοιας αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2050, αγγίζοντας τα 24,7 εκατομμύρια, έναντι 11,4 εκατομμυρίων που καταγράφηκαν το 2023. Οι ερευνητές κάνουν λόγο για μια ραγδαία επιταχυνόμενη κρίση δημόσιας υγείας, υπογραμμίζοντας ότι δεν πρόκειται για μακρινή απειλή, αλλά για ένα ζήτημα που απαιτεί άμεση και συντονισμένη δράση.

Αυξημένος κίνδυνος για τις γυναίκες και τις αναπτυσσόμενες χώρες

Η εκτεταμένη ανάλυση, η οποία δημοσιεύθηκε στην έγκριτη ιατρική επιθεώρηση JAMA Neurology, βασίστηκε σε δεδομένα από 22 κλινικές μελέτες σε 18 χώρες, με τη συμμετοχή σχεδόν 40.000 εθελοντών. Τα ευρήματα κατέδειξαν ότι, παρότι η γενική αύξηση συνδέεται άμεσα με την άνοδο του προσδόκιμου ζωής, το βάρος της νόσου δεν κατανέμεται ισομερώς.

Οι γυναίκες διατρέχουν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο, με τις εκτιμήσεις να προβλέπουν 18 ετήσια περιστατικά ανά 1.000 άτομα, έναντι 10,6 ανά 1.000 στους άνδρες. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, η απόκλιση αυτή δεν εξηγείται αποκλειστικά από το υψηλότερο προσδόκιμο επιβίωσης του γυναικείου πληθυσμού. Σημαντικό ρόλο φαίνεται να διαδραματίζουν οι ορμονικές μεταβολές κατά την εμμηνόπαυση, καθώς και μεταβολικοί παράγοντες που επηρεάζουν άμεσα την καρδιαγγειακή υγεία, καθιστώντας αναγκαία την εξειδικευμένη παρακολούθηση του εγκεφάλου των γυναικών.

Παράλληλα, εξαιρετικά δυσοίωνες είναι οι προβλέψεις για τις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, όπου η άνοδος των κρουσμάτων υπολογίζεται να είναι κατά 64% υψηλότερη σε σχέση με τον ανεπτυγμένο κόσμο. Το στοιχείο αυτό εντείνει την ανησυχία, καθώς πρόκειται για γεωγραφικές περιοχές με εξαιρετικά περιορισμένες υγειονομικές υποδομές, έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού και ανεπαρκείς οικονομικούς πόρους για τη διάγνωση, τη φροντίδα και τη διαχείριση των ασθενών.

Ο κρίσιμος ρόλος της πρόληψης και του τρόπου ζωής

Παρά τα ανησυχητικά στατιστικά στοιχεία, η επιστημονική κοινότητα τονίζει με έμφαση πως η άνοια δεν αποτελεί αναπόφευκτη συνέπεια της γήρανσης. Παρότι ο κίνδυνος μετά τα 65 έτη υπολογίζεται σε 1 προς 9 και μετά τα 85 έτη αυξάνεται σε περίπου 1 προς 3, στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας υποδεικνύουν ότι σχεδόν το 45% των περιστατικών μπορεί να προληφθεί ή τουλάχιστον να καθυστερήσει σημαντικά.

Η αποτελεσματική διαχείριση παραγόντων όπως η υπέρταση, ο διαβήτης, η παχυσαρκία και τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας. Παράλληλα, η υιοθέτηση ενός υγιεινού διατροφικού προτύπου, η συστηματική σωματική άσκηση, η διακοπή του καπνίσματος, η αποφυγή της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και η έγκαιρη αντιμετώπιση προβλημάτων όπως η βαρηκοΐα δρουν προστατευτικά. Τέλος, η διανοητική εγρήγορση, η εκπαίδευση και η διατήρηση ενεργών κοινωνικών σχέσεων ενισχύουν το γνωστικό απόθεμα του εγκεφάλου, καθυστερώντας την εμφάνιση συμπτωμάτων.