Υπουργείο Πολιτισμού: Στο επίκεντρο η ενάλια πολιτιστική κληρονομιά και ο καταδυτικός τουρισμός

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για την Υποβρύχια Πολιτιστική Κληρονομιά στις 21 Αυγούστου, το υπουργείο Πολιτισμού υπενθύμιζε τη μακρά ναυτική παράδοση και τα μοναδικά ενάλια μνημεία της Ελλάδας στη Μεσόγειο, αναδεικνύοντας τις στρατηγικές πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί από το 2019 έως σήμερα για την προστασία και αξιοποίησή τους.

Το ελληνικό υποθαλάσσιο τοπίο συνιστά ένα τεράστιο και ανεκτίμητο μωσαϊκό μνημείων. Περιλαμβάνει από βυθισμένους προϊστορικούς οικισμούς και αρχαία εμπορικά ή πολεμικά ναυάγια, μέχρι βυζαντινές λιμενικές εγκαταστάσεις και υποθαλάσσιες υποδομές ή ναυάγια των δύο Παγκο Πόλεμων. Η πλούσια αυτή κληρονομιά απαιτεί πολυδιάστατη διαχείριση, η οποία, σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, δεν αφορά αποκλειστικά έναν κλάδο, αλλά προϋποθέτει τη στενή συνεργασία αρχαιολόγων, θαλάσσιων επιστημόνων, ειδικών τεχνολογίας, συντηρητών, νομικών, καθώς και τοπικών φορέων και οργανισμών τουρισμού.

Σημαντικό ορόσημο στην κατεύθυνση αυτή αποτέλεσε η ίδρυση του «Φορέα Διαχείρισης Επισκέψιμων Χώρων Ενάλιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς» τον Ιούλιο του 2026. Ο εν λόγω φορέας, ως Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) εποπτευόμενο από το ΥΠΠΟ, λειτουργεί παράλληλα και κατ’ αρμοδιότητα με την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων. Στόχος του είναι να ανταποκριθεί στις σύγχρονες τεχνολογικές, περιβαλλοντικές και τουριστικές προκλήσεις, διασφαλίζοντας την αρτιότερη διαχείριση των ενάλιων θησαυρών της χώρας.

Η παγκόσμια άνοδος του πολιτιστικού καταδυτικού τουρισμού μεταβάλλει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη προσεγγίζουν την υποβρύχια κληρονομιά τους. Η διεθνής αγορά θεματικών υποβρύχιων εμπειριών καταγράφει σταθερή ανάπτυξη, με τους ταξιδιώτες να αναζητούν αυθεντικές, βιωματικές εμπειρίες που συνδυάζουν τον πολιτισμό με το φυσικό περιβάλλον. Σε αυτό το πλαίσιο, σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια δημιουργούνται και προγραμματίζονται νέοι επισκέψιμοι ενάλιοι αρχαιολογικοί χώροι, επιτρέποντας στο κοινό –καταδυόμενο και μη– να τους προσεγγίσει με απόλυτη ασφάλεια.

Παράλληλα, η ίδρυση του Εθνικού Μουσείου Εναλίων Αρχαιοτήτων στο ιστορικό κτίριο Σιλό του Πειραιά συνιστά μια ακόμα έμπρακτη απόδειξη της μέριμνας της Πολιτείας. Το υπουργείο Πολιτισμού, διατηρώντας τον απαραίτητο σεβασμό και την ευαισθησία που επιβάλλουν χώροι συχνά συνδεδεμένοι με απώλειες ανθρώπινων ζωών, συνεχίζει τον σχεδιασμό νέων υποδομών. Με τον τρόπο αυτό, επιδιώκεται όχι μόνο η προστασία του πολιτιστικού πλούτου αλλά και η ουσιαστική οικονομική ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών που διαθέτουν ενάλια κληρονομιά, προσελκύοντας ποιοτικό καταδυτικό τουρισμό.